Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Porady praktyczne

Porady praktyczne Czy dofinansowanie może być podstawą opodatkowania VAT przy transferze technologii?

Czy dofinansowanie może być podstawą opodatkowania VAT przy transferze technologii?

Z transferami technologii, w najogólniejszym ujęciu rozumianymi jako procesy mające na celu wdrożenie do praktyki gospodarczej nowych rozwiązań technologicznych, innowacji czy know-how, wypracowanych najczęściej przez państwowe jednostki badawcze (PJB), wiążą się określone skutki prawnopodatkowe, w tym dotyczące podatku VAT.                                                                                                                             

W zakresie rozliczeń z tytułu podatku VAT jednym z istotnych zagadnień praktycznych, z którymi spotykają się podmioty uczestniczące w transferze technologii, jest kwestia traktowania dofinansowania, otrzymywanego od instytucji pośredniczącej na potrzeby realizacji projektu naukowo-badawczego (którego wyniki stają się następnie przedmiotem transferu), jako podstawy opodatkowania na gruncie podatku VAT.

Opodatkowaniu – zgodnie z art. 5 ustawy o VAT [1] – podlegają m.in. odpłatna dostawa towarów i odpłatne świadczenie usług na terytorium kraju. Na gruncie systemu VAT zasadą jest więc opodatkowanie wyłącznie czynności odpłatnych (od zasady tej ustawa przewiduje jednak pewne wyjątki).

W kontekście powołanego przepisu istotną rolę odgrywa forma, w jakiej w konkretnym przypadku odbywa się transfer technologii. Jeżeli polega on, przykładowo, na nieodpłatnym udostępnieniu szerszemu gronu odbiorców know-how wypracowanego w ramach projektu naukowo-badawczego, np. poprzez publikację artykułów w fachowej prasie bądź wygłaszanie prelekcji na konferencjach naukowych, działalność taka nie powinna zostać oceniona jako podlegająca VAT. W tego typu sytuacji brak jest bowiem konkretnego odbiorcy „usługi”, jak również nie występuje jakakolwiek wzajemność świadczeń. Podobne wnioski wynikają z interpretacji organów podatkowych. Przykładowo w interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 30 września 2014 r., nr IPPP1/443-818/14-2/AS, organ potwierdził, że przekazywanie wypracowanych technologii, które będzie się odbywało w formie nieodpłatnego udzielenia licencji w drodze komunikacji internetowej, jak również w formie publikacji w prasie fachowej, na portalach internetowych oraz w formie seminariów i konferencji organizowanych wspólnie z podmiotami gospodarczymi, nie będzie podlegać opodatkowaniu VAT.

Jeżeli jednak udostępnienie rezultatów projektu przybierze formę konkretnego świadczenia, w szczególności będzie polegało na przeniesieniu na określony podmiot autorskich praw majątkowych bądź praw własności przemysłowej, a jednocześnie podmiot ten prowadzi działalność gospodarczą oraz wyniki projektu będą wykorzystywane w ramach tej działalności – pojawia się pytanie, czy transfer technologii jest czynnością podlegającą VAT także wówczas, gdy do transferu dojdzie nieodpłatnie. 

Nawet bowiem w przypadku, gdy przeniesienie praw (autorskich lub przemysłowych) powstałych w wyniku realizacji projektu odbywa się nieodpłatnie, istnieje ryzyko uznania przez organy podatkowe, że otrzymane przez beneficjenta dofinansowanie stanowi substytut wynagrodzenia z tytułu transferu technologii, w związku z czym powinno zostać uwzględnione w podstawie opodatkowania w VAT.

Stosownie do art. 29a ustawy o VAT podstawą opodatkowania, co do zasady, jest wszystko, co stanowi zapłatę, którą dokonujący dostawy towarów lub usługodawca otrzymał lub ma otrzymać z tytułu sprzedaży od nabywcy, usługobiorcy lub osoby trzeciej, włącznie z otrzymanymi dotacjami, subwencjami i innymi dopłatami o podobnym charakterze mającymi bezpośredni wpływ na cenę towarów dostarczanych lub usług świadczonych przez podatnika. Powołana regulacja stanowi odpowiednik art. 73 Dyrektywy VAT [2].

Omawiany problem może pojawić się w odniesieniu do różnych schematów, w ramach których realizowane są projekty naukowo-badawcze oraz późniejsze udostępnianie ich rezultatów. Można przy tym wyróżnić dwa podstawowe, stosowane w praktyce modele podmiotowe (należy jednak zwrócić uwagę, że w konkretnej sytuacji dany model może charakteryzować się różnym poziomem skomplikowania).

W skład pierwszego modelu wchodzi instytucja pośrednicząca, PJB oraz podmiot zewnętrzny. W takiej konfiguracji PJB realizuje projekt mający na celu wytworzenie określonej technologii, korzystając z (pełnego bądź częściowego) dofinansowania, przekazywanego przez instytucję pośredniczącą. Wyniki projektu (opracowana technologia) są następnie w różnej formie przekazywane, odpłatnie bądź nieodpłatnie, podmiotowi zewnętrznemu – np. spółce działającej całkowicie w sektorze prywatnym, ale również spółce typu spin-off czy też jednostce organizacyjnej reprezentującej Skarb Państwa.

Drugi model zakłada dodatkowy element, jakim jest utworzenie konsorcjum złożonego z kilku podmiotów. W takiej sytuacji projekt naukowo-badawczy realizowany jest wspólnie przez konsorcjum, jednak jego członkowie pozostają samodzielnymi podmiotami, posiadającymi odrębną osobowość prawną oraz prawnopodatkową (w tym status podatników VAT). Z tego względu dofinansowanie projektu jest przeważnie udzielane jednemu z konsorcjantów, który następnie przekazuje poszczególne części dofinansowania na rzecz pozostałych partnerów tworzących konsorcjum. Kwota dofinansowania otrzymana przez danego partnera zasadniczo odpowiada zadaniom, które zobowiązał się on wykonać jako część projektu. Konsorcja tworzone są zwykle przez podmioty ze sfery nauki oraz sektora prywatnego. Wówczas transfer technologii odbywa się przeważnie w ten sposób, że np. wszystkie prawa autorskie i przemysłowe do technologii opracowanej wskutek realizacji projektu, przysługujące poszczególnym członkom konsorcjum, przenoszone są na jednego z nich, który będzie wykorzystywał wypracowane rozwiązania technologiczne w swojej działalności gospodarczej.

W kontekście powołanego powyżej art. 29a ustawy o VAT w pierwszym modelu organy mogą argumentować, że przeniesienie praw przez beneficjenta dofinansowania na rzecz podmiotu zewnętrznego stanowi usługę, zaś wynagrodzeniem z tytułu tej usługi jest dofinansowanie wypłacone przez instytucję pośredniczącą. Takie stanowisko zajął przykładowo Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach w interpretacji indywidualnej z dnia 24 czerwca 2015 r., nr IBPP1/4512-240/15/LSz. Należy wskazać, że wprawdzie w przedmiotowej sprawie występowało konsorcjum, jednak interpretacja dotyczyła wprost przekazania praw na rzecz podmiotu trzeciego, tj. Skarbu Państwa, a nie transferu technologii pomiędzy konsorcjantami. W interpretacji tej Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że środki otrzymane od instytucji pośredniczącej (i przekazywane w odpowiednich częściach członkom konsorcjum przez lidera) na realizację projektu stanowią w istocie 100% należności za świadczone na rzecz Skarbu Państwa usługi. Zatem wykonanie przez członka konsorcjum czynności o charakterze badań naukowych lub prac rozwojowych i w efekcie przekazanie autorskich praw majątkowych do wszelkich efektów prowadzonych prac rozwojowych lub badań naukowych na rzecz Skarbu Państwa należy uznać za podlegające opodatkowaniu świadczenie usług w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy o VAT. Stanowisko to jest niekorzystne dla beneficjentów.

Warto w tym miejscu zaznaczyć, że podczas przygotowywania niniejszego komentarza znany był nam wyrok sądu administracyjnego wydany w dniu 13 października 2015 r., w którym sąd nie zgodził się ze wskazanym powyżej stanowiskiem organów. W przedmiotowym wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że w przypadku gdy dotacja na realizację projektu badawczo-rozwojowego pokrywa tylko koszty z nim związane, a efekty wykonania przedmiotowego projektu zostaną nieodpłatnie przekazane na rzecz Skarbu Państwa, to przyznana pomoc nie będzie stanowiła dopłaty do ceny świadczonych usług, lecz zwrot poniesionych kosztów, a tym samym nie będzie podlegała opodatkowaniu VAT.

W drugim modelu ryzyko uznania dofinansowania za podstawę opodatkowania wynika m.in.  z organizacji rozliczeń w ramach konsorcjum. Wielokrotnie bowiem, jak sygnalizowano, przeniesieniu praw majątkowych na jednego z konsorcjantów przez pozostałych członków konsorcjum towarzyszy jednoczesny podział dofinansowania, otrzymanego od instytucji dofinansowującej, pomiędzy poszczególnych partnerów. W rezultacie w tego typu sytuacjach istnieje wzajemność świadczeń (partner przenosi na drugiego konsorcjanta pewne prawa majątkowe, zaś on, niejako „w zamian”, przekazuje temu partnerowi określoną kwotę dofinansowania). W odniesieniu do podatników będących członkami konsorcjów takie stanowisko było już prezentowane w interpretacjach Dyrektorów Izb Skarbowych, działających z upoważnienia Ministra Finansów (zob. np. interpretacje indywidualne Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach: z dnia 20 marca 2015 r., nr IBPP1/443-1307/14/AZB, z dnia 10 lutego 2015 r., nr IBPP1/443-1110/14/AZB, z dnia 6 lutego 2015 r., IBPP1/443-1151/14/LSZ).

Podsumowując, transfer technologii wypracowanych w wyniku realizacji projektów naukowo-badawczych może generować pewne ryzyka z punktu widzenia określenia podstawy opodatkowania w VAT. Prawdopodobieństwo ich ziszczenia w konkretnej sytuacji zależy jednak od szczegółowych okoliczności towarzyszących danemu transferowi, w tym postanowień umownych. W niektórych przypadkach – w celu zabezpieczenia pozycji podatkowej – zasadne może być wystąpienie z wnioskiem o wydanie indywidualnej interpretacji Ministra Finansów.

Autor: Deloitte Doradztwo Podatkowe Sp. z o.o.



[1] Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2011 r. Nr 177, poz. 1054 ze. zm.).

[2] Dyrektywa 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz.Urz. UE L z 2006 r. nr 347/1 ze zm.).

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło