Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Aktualności

Artykuł Czy każdy przejaw działalności spółki utworzonej przez Instytut wymaga zgody Ministra?

Czy każdy przejaw działalności spółki utworzonej przez Instytut wymaga zgody Ministra?

Stosownie do treści art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1095 ze zm.) instytut badawczy może, w celu komercjalizacji wyników badań naukowych i prac rozwojowych, prowadzenia działań z zakresu transferu technologii i upowszechniania nauki oraz pozyskiwania środków finansowych na działalność statutową, za zgodą ministra nadzorującego, tworzyć spółki kapitałowe i obejmować lub nabywać akcje i udziały w takich spółkach oraz osiągać przychody z tego tytułu. Stosownie do dalszych przepisów art. 17 przedmiot działalności takiej spółki musi być związany z prowadzonymi przez instytut badaniami naukowymi i pracami rozwojowymi, o których mowa w art. 2 ust. 1–3 ustawy o instytutach badawczych (art. 17 ust. 6). Instytut jest również obowiązany uzyskać zgodę ministra nadzorującego na wykonywanie praw z tytułu posiadanych akcji i udziałów w spółkach, o których mowa w art. 17 ust. 5 (art. 17 ust. 7). Czynności prawne instytutu badawczego dokonane z naruszeniem przepisów określonych w art. 17 ust. 1–7 są nieważne.

Z powyższego wynika, że zgody ministra nadzorującego wymagają następujące czynności:

1. Utworzenie przez instytut badawczy spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjnej (samodzielnie lub z innymi osobami).
2. Objęcie lub nabycie w nowo utworzonej lub istniejącej spółce z ograniczoną odpowiedzialnością udziałów lub akcji w spółce akcyjnej (np. na skutek podwyższenia kapitału zakładowego, zawarcia umowy sprzedaży udziałów lub akcji).
3. Osiąganie przychodów z tytułu uczestnictwa instytutu badawczego w spółkach kapitałowych (z o.o. lub akcyjnych), np. w postaci dywidendy.
4. Wykonywanie praw z tytułu posiadanych udziałów lub akcji w spółkach kapitałowych.

Instytut badawczy nie może jednak uczestniczyć w dowolnej spółce kapitałowej – katalog spółek, w których instytut może uczestniczyć, jest ograniczony rodzajem działalności takiej spółki oraz związaniem przedmiotu jej działalności z prowadzonymi przez instytut badaniami naukowymi i pracami rozwojowymi.

W tym miejscu pojawia się pytanie, czy na każdy przejaw aktywności instytutu badawczego w spółce kapitałowej wymagana jest zgoda ministra nadzorującego. Kontrowersje wynikają głównie z tego, że ustawa o instytutach badawczych wymaga, żeby instytut badawczy działający jako wspólnik uzyskał zgodę na wykonywanie praw z tytułu posiadanych akcji i udziałów w spółkach, utworzonych na podstawie art. 17 ust. 5 ustawy o instytutach badawczych. Przepis ten nie przewiduje jakichkolwiek wyjątków, w związku z czym należy uznać, że zgoda ministra nadzorującego jest wymagana do każdego przejawu wykonywania przez instytut badawczy praw udziałowych w spółce kapitałowej. Wśród najważniejszych praw udziałowych wymienia się zaś: prawo do udziału w zysku spółki, prawo do kwoty przypadającej wspólnikowi w związku z likwidacją spółki, prawo pierwszeństwa do objęcia nowych udziałów lub wartości istniejących udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym, prawo głosu na zgromadzeniach wspólników, prawo kontroli działalności spółki, w przypadku gdy prawo to nie zostało wyłączone w umowie spółki i nie została powołana rada nadzorcza. Zgoda ministra jest zatem wymagana również na wykonywanie najważniejszego uprawnienia wspólnika w spółce kapitałowej, czyli prawa głosu.

Na każdą z powyższych czynności instytutu badawczego w spółce (a także na inne przejawy wykonywania praw udziałowych) wymagana jest zgoda ministra nadzorującego. Wydaje się jednak, że nie ma konieczności sięgania do ministra nadzorującego o zgodę przy każdorazowym przejawie wykonywania praw udziałowych w spółce. Powinno bowiem wystarczyć uzyskanie jednej zgody, wskazującej kategorie zdarzeń czy zachowania, do jakich zgoda uprawnia, np. zgoda na wykonywanie prawa głosu w sprawach osobowych, zgoda na wykonywanie prawa głosu w sprawach podziału zysku czy zgoda na skorzystanie z prawa głosu w sprawie o wniesienie dopłat. W przypadku gdy ze skorzystaniem z prawa głosu wiązałoby się zaciągnięcie jakichś zobowiązań przez instytut, należałoby również w takiej zgodzie zawrzeć informację na temat górnego progu, do którego zgoda przysługuje. Należałoby natomiast wykluczyć zgody blankietowe, sformułowane w oparciu o wysoki poziom ogólności, gdyż mogłyby one zostać zakwestionowane jako obejście wymagania zawartego w art. 17 ust. 6 ustawy o instytutach badawczych. Zgoda wyrażona w taki sposób mogłaby zostać zakwestionowana jako sprzeczna z celem tego przepisu.

W związku z powyższym, na wszelkie przejawy wykonania przez instytut prawa głosu w spółce celowej, np. w sprawie podjęcia uchwały o przekazaniu zysku na kapitał zapasowy, o zobowiązaniu wspólników do uiszczenia dopłat czy do zmiany umowy spółki (np. poprzez dodanie nowych rodzajów działalności gospodarczej do przedmiotu działalności spółki), konieczne będzie uzyskanie zgody ministra nadzorującego. Zgoda ta nie musi być każdorazowa, ale powinna przewidywać pewne ramy umożliwiające weryfikację, czy minister świadomie wyraził zgodę na dany zakres czynności. Takimi elementami, które zgoda mogłaby zawierać, jest wskazanie ram czasowych jej udzielenia, kwot, w granicach których na skutek działań instytutu mogą zostać zaciągnięte zobowiązania finansowe instytutu, czy też wskazanie rodzajowych czynności, w stosunku do których prawo głosu może być wykonywane. Do zagadnienia uzyskania zgody ministra nadzorującego należy przyłożyć szczególną uwagę, ponieważ brak tej zgody może oznaczać nieważność czynności prawnej dokonanej bez zgody. Jest to nieważność bezwzględna, co oznacza, że czynność nie wywołuje żadnych skutków od samego początku i nie jest możliwe jej późniejsze potwierdzenie.

Pewne ograniczenie swobody instytutu badawczego spowodowane koniecznością uzyskania zgody ministra nadzorującego nie powinno wpływać bezpośrednio na działania spółki, w której instytut badawczy uczestniczy. Dana spółka na swoją działalność nie musi uzyskiwać zgody ministra nadzorującego instytut badawczy. Zgoda taka nie będzie zatem wymagana np. dla czynności polegającej na objęciu udziałów w kolejnej spółce kapitałowej przez spółkę celową. Należy jednak pamiętać, że konieczność uzyskania zgody ministra nadzorującego może niekiedy wpływać na działalność spółki celowej. Będzie tak wtedy, gdy przepisy prawa, umowa lub statut spółki celowej będą wymagały dla dokonania jakiejś czynności przez spółkę celową zgody zgromadzenia wspólników. Wówczas konieczne jest skorzystanie przez instytut badawczy z prawa głosu na zgromadzeniu wspólników, na co instytut z kolei musi uzyskać zgodę ministra nadzorującego. Jednak przy odpowiednim ukształtowaniu umowy lub statutu spółki celowej komplikacji tej można uniknąć lub ją znacznie ograniczyć.

Niniejszy materiał ma charakter informacyjny i nie stanowi porady ani opinii prawnej. Jest on prezentacją subiektywnego stanowiska w zakresie prawa bądź oceną wykładni przepisów prawa i nie może być uznany za podstawę do ustalenia stanu prawnego w konkretnej sprawie.

Źródło: www.bsskancelaria.pl

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło

Ważne wydarzenia i terminy

 

Aktualności

Obrót krwią - nowe regulacje

Tworzenie rekombinowanych leków, analogicznych do tych pozyskiwanych z krwi ludzkiej, jest ciekawym kierunkiem rozwoju i...

więcej
Baza funduszy Venture Capital

Uruchomiliśmy internetowe narzędzie do monitorowania rynku inwestycji wysokiego ryzyka w projekty technologiczne.

więcej

Publikacje dla praktyków

thumbImage
Polityka rachunkowości w ramach komercjalizacji B+R
Egzemplarz bezpłatny