Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Aktualności

Artykuł Dodatkowe zadania spółek celowych związane z komercjalizacją

Dodatkowe zadania spółek celowych związane z komercjalizacją

Zgodnie z zapisami art. 86a ustawy z dnia  27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym – dalej ustawa PoSW (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1842, 1933, 2169, 2260, z 2017 r. poz. 60) w celu komercjalizacji pośredniej (czyli w celu obejmowania lub nabywania udziałów w spółkach kapitałowych) uczelnia tworzy spółkę celową. Ok. 20 podmiotów tego typu powstało przy polskich uczelniach w ostatnich latach, kilkanaście kolejnych utworzyły również instytuty badawcze i instytuty PAN. Ich główną funkcją jest zarządzanie udziałami w spółkach, które powstały na bazie technologii opracowanych w wyniku badań realizowanych na tych uczelniach. Warto zaznaczyć, że różny może być sposób wnoszenia technologii do spółek technologicznych i tym samym roli spółek celowych w ramach komercjalizacji pośredniej – począwszy od czystej formy komercjalizacji pośredniej związanej np. z wnoszonym aportem, poprzez połączenie możliwości obejmowania udziałów za wkład pieniężny połączony z umową na wniesienie praw, np. w formie licencji, do różnego typu umów łączących komercjalizację bezpośrednią z komercjalizacją pośrednią, które pozwalają na dywersyfikację ryzyka związanego z początkowym okresem funkcjonowania tego typu spółek (por. artykuł pod adresem: http://bridge.gov.pl/aktualnosc/pokaz/zarzadzanie-ryzykiem-w-komercjalizacji-posredniej/)

Wyodrębnienie zadań związanych z komercjalizacją pośrednią oraz możliwość powierzenia spółkom celowym państwowych jednostek badawczych zadań związanych z komercjalizacją bezpośrednią (na podstawie odrębnej umowy bilateralnej – art. 86a ust. 4 ustawy PoSW) sprawia, że wachlarz zadań takiej spółki może być bardzo szeroki. Spółki celowe są w praktyce bardziej elastycznymi podmiotami od jednostek macierzystych – chodzi tu przede wszystkim o zdecydowanie mniejszy gorset procedur oraz szybkość podejmowania decyzji. W praktyce może to zaowocować dodatkowymi zasobami niezbędnymi do lepszego przygotowania dóbr intelektualnych do komercjalizacji.

Na rynku obserwujemy obecnie duże zainteresowanie wdrażaniem nowych rozwiązań – w dużej mierze dzięki konkursom na granty badawczo-rozwojowe kierowanym do przedsiębiorców. Praktyka jest jednak taka, że im większa skala takiego wdrożenia tym bardziej kontrahenci (inwestorzy, licencjobiorcy) wymagają przynajmniej minimalnych gwarancji, że dana technologia działa. Proces wdrożenia to często bardzo skomplikowany, wieloetapowy proces i tu również niezbędne jest zneutralizowanie potencjalnego ryzyka. W praktyce bardzo często się również zdarza, że podczas procesu wdrożeniowego napotykamy na bariery, których pokonanie wymaga specjalistycznej wiedzy związanej z nowym rozwiązaniem. Niezbędna staje się wówczas asysta technologiczna ze strony Twórców.

Obniżenie ryzyka związanego z wdrożeniem nowej technologii może stać się w perspektywie czasu jednym z głównym zadań spółki celowej. Oczywiście w praktyce nie jest możliwe zapewnienie 100% gwarancji kontrahentom, ale takie przygotowanie danego rozwiązania, które powinno być:

  • zrozumiałe dla potencjalnych klientów – każdy projekt z potencjałem komercjalizacyjnym wymaga indywidualnego podejścia i bardzo dokładnych i wnikliwych analiz jego istoty oraz wartości dodanych jakie może generować,
  • dobrze zaprezentowane – oznacza przygotowanie krótkiego komunikatu (prezentacji) opisującego główny problem, który jest rozwiązywany, ogólnie prezentującego zastosowane rozwiązania oraz główne korzyści, które daje opracowana technologia,
  • odpowiednio zwizualizowane – przygotowany prototyp powinien pokazywać działanie technologii w warunkach zbliżonych do rzeczywistych,
  • sprawdzone przez potencjalnych użytkowników – wykonana wersja demonstracyjna prototypu powinna stwarzać szanse nie tylko na wizualizację rozwiązania, ale również na sprawdzenie czy jest ono w stanie realizować swoją praktyczną funkcję – oczywiście dla każdego rozwiązania można wykonać kilka iteracji prototypów, chodzi o to, aby mieć możliwość zweryfikowania tego, który najbardziej wypełnia przyjęte założenia.

Praktyka komercjalizacji technologii rozwijanych na uczelniach pokazuje, że w większości nie wykonano dostatecznej ilości prac rozwojowych. Często te braki są powodem nikłego zainteresowania ze strony potencjalnych kontrahentów. Nowym zadaniem spółki celowej może być w tym przypadku zaplanowanie i wykonanie niektórych prac rozwojowych, które pozwolą na skuteczne zaoferowanie danej technologii na rynku.

Indywidualne podejście i ograniczone zasoby mogą wymuszać konkursowy tryb wyboru technologii, które będą przedmiotem prac rozwojowych – podobne rozwiązania są np. w programach finansowanych przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Problem finansowania dalszych prac rozwojowych jest niezwykle istotną kwestią. W przypadku, kiedy z różnych względów niemożliwe jest pozyskanie grantu należałoby rozważyć kilka innych źródeł tj. np.:

  • podwyższenie kapitału zakładowego, zapasowego lub dopłatę do spółki ze strony jej głównego udziałowca – uczelni – ta decyzja może być trudna, ale w praktyce może ją uzasadniać np. konieczność realizacji wskaźników projektowych,
  • wypracowane środki własne spółki – prace rozwojowe mogą stanowić inwestycję, która może dać profity po udanej komercjalizacji,
  • środki inwestora – spółka celowa może zrealizować zlecone prace rozwojowe, których wartością z punktu widzenia inwestora jest weryfikacja rozwiązania i neutralizacja ryzyka i np. opcja na licencję w przypadku, kiedy prace rozwojowe dadzą satysfakcjonujące wyniki.

To tylko wybrane przykłady możliwych źródeł. Warto przy tym uświadomić sobie, że jeżeli niektóre, bardziej zaawansowane prace rozwojowe mogą powodować zmianę (wzrost) wartości danego rozwiązania. Pierwotna wycena takiej technologii wykonana np. w uczelni może być zatem nieaktualna i rozwinięte rozwiązanie wymagać będzie ponownej oceny, podobnie jak technologie, które znajdują nowe pola eksploatacji (por. artykuł: http://bridge.gov.pl/aktualnosc/pokaz/komercjalizacja-dobr-intelektualnych-na-innych-niz-planowane-polach-eksploatacji/).

Niniejsze opracowanie ma jedynie charakter informacyjny i niewiążący - nie stanowi ono porady, opinii ani wyjaśnienia z zakresu doradztwa prawnego czy biznesowego. Przed podjęciem jakichkolwiek decyzji lub działań, konieczna jest każdorazowa indywidualna analiza stanu faktycznego i niezbędna analiza wszystkich uwarunkowań. Autorzy nie ponoszą jakiejkolwiek odpowiedzialności za działania podmiotów podjęte na podstawie niniejszego opracowania.

Dorota Krzewińska – Partner Zarządzający CoWinners Sp. z o.o., specjalizuje się w analizach potencjału rynkowego dóbr intelektualnych oraz analizie uwarunkowań niezbędnych do przygotowywania wycen nowych technologii, przygotowuje również scenariusze i strategie komercjalizacji, posiada doświadczenie regionalnego brokera technologicznego oraz koordynatora projektów wspierających instytucje otoczenia biznesu.

Zbigniew Krzewiński – doktor nauk ekonomicznych, główny konsultant firmy CoWinners Sp. z o.o., ekspert Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, doradca w szeregu projektach z zakresu komercjalizacji i wdrożeń nowych technologii, specjalista w zakresie projektowania regulacji i rozwiązań związanych z zarządzaniem własnością intelektualną na uczelniach.

CoWinners Sp. z o.o. specjalistyczna firma doradcza zajmująca się konsultingiem komercjalizacji wyników badań oraz procedur i procesów z tym związanych.

Przeczytaj również

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło

Ważne wydarzenia i terminy

 

Aktualności

Zmiany mogące mieć wpływ na praktykę komercjalizacji B+R w 2018 roku

Warte odnotowania zmiany mogące mieć wpływ na praktykę komercjalizacji przyniesie ustawa o jawności, której projekt podlega w tej...

więcej
Zarządzanie bazą technologii przygotowanych do komercjalizacji w jednostkach naukowych

Państwowe jednostki badawcze coraz częściej prezentują wyniki swoich prac w formie zwartego katalogu technologii, często...

więcej

Publikacje dla praktyków

thumbImage
Polityka rachunkowości w ramach komercjalizacji B+R
Egzemplarz bezpłatny