Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Aktualności

Artykuł Komercjalizacja projektów związanych z żywnością funkcjonalną

Komercjalizacja projektów związanych z żywnością funkcjonalną

Tzw. „mała ustawa o innowacyjności” (ustawa z 4 listopada 2016 r. o zmianie niektórych ustaw określających warunki prowadzenia działalności innowacyjnej Dz. U z 2016 r., poz. 1933) od stycznia 2017 roku nakłada na jednostki naukowe obowiązek przeznaczania min. 2% środków finansowych przyznanych na utrzymanie potencjału badawczego na działania związane z komercjalizacją. W katalogu działań związanych z komercjalizacją, których finansowanie dopuszczalne jest na gruncie przepisów nowej ustawy wymieniono analizę potrzeb rynku oraz opracowanie projektów (w tym planów) związanych z komercjalizacją. Zapewne większość z tego budżetu przeznaczona będzie na sfinansowanie już realizowanych działań związanych z komercjalizacją, ale w przypadku nieco bardziej zaawansowanych projektów warto rozważyć zakup ekspertyzy zewnętrznej. Takie ekspertyzy bardzo przydatne są np. w biotechnologii spożywczej czy we wprowadzaniu na rynek nowych kategorii produktów tj. żywność funkcjonalna. Same analizy trendów związanych np. z modą na zdrową czy ekologiczną żywność może tutaj nie wystarczyć. Jest to związane z często bardzo skomplikowanymi procedurami formalnymi, które mogą stanowić istotne bariery wejścia i utrudniać komercjalizację wyników takich badań.

Żywność ekologiczna, już zadomowiona na naszym rynku, jest produkowana zgodnie z restrykcyjnymi wymaganiami określonymi prawem i musi legitymować się specjalnymi certyfikatami zgodności z normami dotyczącymi wszystkich etapów produkcji. Branża żywności funkcjonalnej jest znacznie młodsza ale już dobrze widoczna na rynku.  Produkt o statusie żywności funkcjonalnej musi być nie tylko naturalny ale wykazywać dodatkowe właściwości prozdrowotne.

Rosnące zainteresowanie odbiorców tą młodą branżą skłania producentów żywności do poszukiwania możliwości dostania się na tę półkę z produktami spożywczymi. Co więcej, ośrodki naukowe specjalizujące się w technologii żywności, starając się nadążać za trendami opracowują nowe receptury. Chęć zaistnienia na tym specjalistycznym rynku często jednak napotyka na przeszkody w postaci bardzo surowych norm i skomplikowanych procedur, szczegółowo określonych w całym pakiecie europejskich przepisów dotyczących żywności.  Wśród regulacji odnoszących się do procesu wprowadzania do obrotu żywności funkcjonalnej nadrzędnym dokumentem nadającym ramy prawne w tej kwestii jest Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie oświadczeń żywieniowych i zdrowotnych dotyczących żywności.

Sam proces tworzenia produktu planowanego jako żywność funkcjonalna wydaje się prosty. Czyż nie wystarczy do standardowego wyrobu (np. pieczywa, makaronu czy nawet pasztetu) dołączyć składnik o prozdrowotnym profilu, stosowany np. w suplementach diety lub ziołach, opisać na opakowaniu korzyści z jego stosowania i wstawić na półkę? Niestety nie. Surowe normy nie pozwalają na takie działanie. Produkt musi wykazywać konkretne właściwości, potwierdzone odpowiednio licznymi badaniami na ludziach, musi posiadać skompletowaną szczegółową dokumentację odnoszącą się do całego produktu jak i prozdrowotnego składnika, a dodatkowe obostrzenia dotyczą informacji zawartych na opakowaniu, opisie czy reklamie produktu. Informacje te podane do publicznej wiadomości a odnoszące się do szczególnych właściwości produktu spożywczego noszą miano „oświadczenia” (zgodnie z europejskimi regulacjami prawnymi). Co ciekawe, nie są one obowiązkowe. Można zatem wprowadzić wyrób, który ma szczególne właściwości prozdrowotne ale o tym nie napisać na opakowaniu. Przeczy to jednak podstawom marketingu.

Czym zatem są oświadczenia i dlaczego ich prawidłowa klasyfikacja jest tak istotna? Klasyfikacja oświadczenia, a co za tym idzie możliwość umieszczenia konkretnej informacji na opakowaniu produktu niesie ze sobą konkretny przekaz marketingowy oraz strategię sprzedaży. Jak określono w Rozporządzeniu 1924/2006 Oświadczenie żywieniowe jest to „każde oświadczenie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że żywność ma szczególne właściwości odżywcze, ze względu na energię lub składniki odżywcze”. Natomiast Oświadczenie zdrowotne to każde oświadczenie, które stwierdza, sugeruje lub daje do zrozumienia, że istnieje związek pomiędzy kategorią żywności, daną żywnością lub jednym z jej składników, a zdrowiem.  

Przykładowym oświadczeniem żywieniowym może być stwierdzenie: „zawiera luteinę” a oświadczeniem  zdrowotnym: „zawiera probiotyki”. Jak podaje GIS na swoich stronach, w tym drugim przypadku sama wzmianka o probiotykach daje do zrozumienia, że produkt ma korzystny wpływ na zdrowie. Tym samym stanowi oświadczenie zdrowotne.

Aby móc wyrób oznakować jako wykazujący specjalne właściwości i dostać się na półkę z żywnością funkcjonalną, niezbędna jest szczegółowa analiza każdego przypadku i staranne sprawdzenie aktualnie obowiązujących oświadczeń. Na stronach Komisji Europejskiej znajdują się aktualizowane listy substancji, z informacją o klasyfikacji jakim podlegają. Nie wolno bowiem w opisie produktu umieścić żadnej informacji, która sugerowałaby jakiekolwiek jego działanie prozdrowotne, jeśli nie jest to potwierdzone właściwym oświadczeniem żywieniowym lub zdrowotnym. Nie można również problemu „obejść” i bez posiadania właściwego oświadczenia wykorzystać np. nazwę wyrobu do przekazania informacji o produkcie (np. nazywając produkt: „Dżem dla diabetyków” ). Regulują to zapisy rozporządzenia: „znak towarowy, marka lub nazwa marketingowa pojawiające się na etykiecie, przy prezentacji lub w reklamie żywności, która może być odbierana jako oświadczenie żywieniowe lub zdrowotne, mogą być stosowane bez poddania ich procedurze uzyskania zezwolenia przewidzianej w niniejszym rozporządzeniu, pod warunkiem że towarzyszy im oświadczenie żywieniowe lub zdrowotne na tej samej etykiecie, przy prezentacji lub w reklamie, które spełnia wymogi niniejszego rozporządzenia” (Rozporządzenie (WE) nr 1924/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r., rozd.1, art.1,p.3).

Jak widać, przygotowanie nowego, prozdrowotnego produktu spożywczego oraz skuteczne wprowadzenie go na rynek  wydaje się być obwarowane większymi obostrzeniami niż wprowadzenie wielu innych produktów. Zatem z chwilą planowania stworzenia nowej technologii z zakresu żywności funkcjonalnej niezbędne jest przygotowanie przemyślanej strategii na bazie szczegółowych analiz. Zaczynając od podstawowych opracowań rynkowych a kończąc na analizie uwarunkowań prawnych wprowadzenia projektowanego produktu. Co stanie się gdy zostanie stworzony produkt, z założenia prozdrowotny, na którego opakowaniu nie można będzie umieścić żadnego oświadczenia? Będzie to wspaniały, nowoczesny wyrób spożywczy, który będzie walczył o miejsce na półce ze „zwykłą” żywnością. A dodatkowe, wyjątkowe korzyści z jego stosowania będą znane wyłącznie jego twórcom.

Niniejsze opracowanie ma jedynie charakter informacyjny i niewiążący - nie stanowi ono porady, opinii ani wyjaśnienia z zakresu doradztwa prawnego czy biznesowego. Przed podjęciem jakichkolwiek decyzji lub działań, konieczna jest każdorazowa indywidualna analiza stanu faktycznego i niezbędna analiza wszystkich uwarunkowań. Autorzy nie ponoszą jakiejkolwiek odpowiedzialności za działania podmiotów podjęte na podstawie niniejszego opracowania.

Maria Ostrowska – strateg i ekspert w zakresie oceny potencjału nowych technologii, szczególnie w branży farmaceutycznej i FMCG, stały konsultant CoWinners Sp. z o.o. Specjalizuje się we wprowadzaniu na rynek nowych wyrobów medycznych, kosmetyków, suplementów diety, żywności funkcjonalnej i dodatków do żywności oraz środków ochrony roślin. Posiada duże doświadczenie  w przygotowywaniu skutecznych strategii marketingowych i sprzedażowych.  

Zbigniew Krzewiński – doktor nauk ekonomicznych, główny konsultant firmy CoWinners Sp. z o.o., ekspert Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, doradca w szeregu projektach z zakresu komercjalizacji i wdrożeń nowych technologii, specjalista w zakresie projektowania regulacji i rozwiązań związanych z zarządzaniem własnością intelektualną na uczelniach.

CoWinners Sp. z o.o. specjalistyczna firma doradcza zajmująca się konsultingiem komercjalizacji wyników badań oraz procedur i procesów z tym związanych.

Przeczytaj również

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło

Ważne wydarzenia i terminy

 

Aktualności

Zasady bankowania tkanek w świetle znowelizowanej ustawy transplantacyjnej

W porównaniu do starej wersji ustawy transplatacyjnej, została wyraźnie rozróżniona kwestia przeszczepiania tkanek i komórek od...

więcej
Modele opłat licencyjnych

Bardzo dużym problemem w praktyce komercjalizacji może być jednak właściwy dobór opłat licencyjnych tak, aby zaproponowany model...

więcej

Publikacje dla praktyków

thumbImage
Polityka rachunkowości w ramach komercjalizacji B+R
Egzemplarz bezpłatny