Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Aktualności

Artykuł Modele regulacji prowadzenia doktoratu wdrożeniowego i komercjalizacji jego wyników

Modele regulacji prowadzenia doktoratu wdrożeniowego i komercjalizacji jego wyników

W 2017 roku po raz pierwszy w naszym kraju wprowadzono możliwość prowadzenia studium doktoranckiego w ścisłej współpracy pomiędzy jednostkami naukowymi a przedsiębiorcami. Na świecie tego typu programy funkcjonują pod nazwą „doktoratów przemysłowych” (Industrial PhDs). Określone zostały wstępne wytyczne dla prowadzenia tego typu programów, ale wciąż brakuje wzorców i punktów odniesienia. Mamy nadzieję, że ten model choć trochę wypełni tę lukę.

Ramy prawne tzw. „doktoratów wdrożeniowych” stworzyła ustawa z dnia 21 kwietnia 2017 roku o zmianie ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2017 r. poz. 859, dalej „Ustawa Zmieniająca”). Oprócz umożliwienia organizacji takiego dualnego programu studiów doktoranckich (zwanego dalej także „Ścieżką”) ustawa ta przewidywała utworzenie programu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego „Doktorat wdrożeniowy” (zwanego dalej „Programem”). Program finansowania doktoratów wdrożeniowych wprowadzono w życie i jest organizowany na zasadach konkursu przeznaczonego dla jednostek naukowych współpracujących z przedsiębiorcami. Szczegóły Programu określa Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w sprawie szczegółowych kryteriów i trybu przyznawania, przekazywania oraz rozliczania środków finansowych na naukę, trybu wyznaczania opiekuna pomocniczego i przyznawania stypendium doktoranckiego w ramach programu „Doktorat wdrożeniowy” z dnia 28 kwietnia 2017 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 873, zwane dalej „Rozporządzeniem”).

Głównym celem programu doktoratów wdrożeniowego jest tworzenie warunków do rozwoju współpracy między środowiskiem naukowym a przedsiębiorcami prowadzonej w ramach studiów doktoranckich. Zakłada się, że główną wartością z perspektywy przedsiębiorcy jest zdobycie fachowej wiedzy badawczej i umiejętności z nią związanych przez osoby, które mają prowadzić komercyjną działalność badawczo-rozwojową. Zdobycie stopnia naukowego daje nie tylko warsztatowe umiejętności i kontakty w świecie naukowym, ale stwarza również możliwość dalszego, systematycznego rozwijania tych umiejętności, a nawet rozwoju kariery naukowej. Zgodnie bowiem z założeniami zawartymi w Ustawie Zmieniającej dysertacja doktorska powinna stanowić m.in. oryginalne rozwiązanie problemu w oparciu o opracowanie projektowe, konstrukcyjne lub technologiczne oraz wykazywać ogólną wiedzę teoretyczną kandydata w danej dyscyplinie naukowej a nadto umiejętność samodzielnego prowadzenia pracy naukowej. Sama praca projektowa, konstrukcyjna, technologiczna lub wdrożeniowa, może przy tym stanowić rozprawę naukową, o ile odpowiada wskazanym powyżej warunkom.

Przeprowadzenie doktoratu wdrożeniowego wymaga udziału trzech podmiotów: doktoranta, jednostki naukowej albo uczelni (zwanych dalej łącznie „jednostką”) oraz przedsiębiorcy albo innego podmiotu zatrudniającego doktoranta (zwanych dalej łącznie „przedsiębiorcą” albo „firmą”). W kształceniu doktoranta może brać udział większa liczba jednostek (wspólne przewody doktorskie) czy przedsiębiorców. Jednostka musi posiadać kategorię A albo A+.

W przyjętym w Polsce Programie główną rolę odgrywa jednostka. To ona bowiem składa wniosek o dofinansowanie, organizuje studia doktoranckie i rekrutuje doktorantów. Na świecie przyjęto jednak różne rozwiązania: przykładowo w modelu duńskim głównym organizatorem danego projektu jest przedsiębiorca, który składa m.in. wniosek o uczestnictwo. Duńskie rozwiązanie wykazuje tę korzyść, że to biznes przez pryzmat swoich potrzeb ma największy udział w sformułowaniu problemu do rozwiązania i doborze kandydatów na studia doktoranckie.

Po wejściu w życie Ustawy Zmieniającej polscy przedsiębiorcy mogą co prawda inicjować sformułowanie problemu (który wymaga akceptacji jednostki) i pozyskać doktoranta, który w swojej rozprawie doktorskiej, korzystając z programu ten problem rozwiąże. Konstrukcja programu wskazuje jednak na nacisk na zapewnienie najlepszych warunków dla potencjalnych doktorantów, którzy obok atrakcyjnego stypendium fundowanego w ramach programu Ministra będą otrzymywać wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia w firmie. Korzyścią jednostek naukowych jest możliwość zapewnienia lepszych badań naukowych, dzięki zapewnieniu doktorantowi dostępu do infrastruktury oraz warunków do jej wykorzystania. Korzyścią dla przedsiębiorców jest na pewno możliwość uzyskania oryginalnych wyników badań, które później można będzie przełożyć na przewagę konkurencyjną. Konstrukcja programu wskazuje jednak, że inicjatywa przedsiębiorców w zakresie sformułowania problemu badawczego należeć będzie raczej do rzadkości.

Można jednak pokusić się o stwierdzenie, że sukces doktoratów wdrożeniowych zależeć będzie jednak w dużej mierze właśnie od zaangażowania przedsiębiorców. Jeżeli zainteresują się nim firmy orientujące się na innowacje (co nie znaczy, że już posiadające portfolio patentowe), posiadające wartościowe know-how, gotowe dzielić się z doktorantem swoimi zasobami, ta ścieżka studiów może przynieść wymierne korzyści tym przedsiębiorcom, ale także nauce i gospodarce. Biznes zyskuje możliwość pozyskania „młodego talentu” i jego przygotowania pod kątem swoich potrzeb. Rozprawa doktorska w dualnym modelu studiów powinna  rozwiązać problem techniczny przedsiębiorcy, przy czym w jej opracowaniu może być wykorzystana bardzo droga nierzadko aparatura badawcza jednostki (dofinansowana w Programie Ministra), której przedsiębiorca nie posiada. Wreszcie przez udział w doktoracie wdrożeniowym przedsiębiorca ma możliwość rozwijania współpracy z jednostką również na innych polach.

Przewidujące i uczciwe określenie wzajemnych relacji podmiotów zaangażowanych w doktorat wdrożeniowy z pewnością ułatwi maksymalizację korzyści w najistotniejszych dla każdego z nich obszarach – dlatego poniżej prezentujemy możliwe modele regulacji wraz z obszernym komentarzem. Oczywiście jest to przykład jednego z możliwych rozwiązań stanowiący punkt odniesienia dla organizatorów takiego studium, sama umowa może zawierać jeszcze dodatkowe klauzule np. wynikająca z umowy pomiędzy Ministerstwem Nauki i Szkolnictwa Wyższego i jednostką prowadzącą program takiego studium.

Niniejsze opracowanie i załączona umowa mają jedynie charakter informacyjny i niewiążący - nie stanowi ono porady, opinii ani wyjaśnienia z zakresu doradztwa prawnego czy biznesowego. Przed podjęciem jakichkolwiek decyzji lub działań, konieczna jest każdorazowa indywidualna analiza stanu faktycznego i niezbędna analiza wszystkich uwarunkowań. Autorzy nie ponoszą jakiejkolwiek odpowiedzialności za działania podmiotów podjęte na podstawie niniejszego opracowania.

Marcin Rodek – Radca prawny, stały ekspert zespołu CoWinners, absolwent Wydziału Prawa i Administracji oraz Wydziału Chemii UAM w Poznaniu, ukończył Studium prawa Anglii i UE w Instytucie Uniwersytetu Cambridge, absolwent studium LL.M. na Uniwersytecie Ludwika Maksymiliana w Monachium, stypendysta Instytutu Maksa Plancka. Specjalizuje się w kompleksowej obsłudze przedsiębiorców, w szczególności w dziedzinie prawa własności intelektualnej, prawa konkurencji, prawa farmaceutycznego oraz prawa lotniczego.

Zbigniew Krzewiński – doktor nauk ekonomicznych, główny konsultant firmy CoWinners Sp. z o.o., ekspert Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, doradca w szeregu projektach z zakresu komercjalizacji i wdrożeń nowych technologii, specjalista w zakresie projektowania regulacji i rozwiązań związanych z zarządzaniem własnością intelektualną na uczelniach.

CoWinners Sp. z o.o. specjalistyczna firma doradcza zajmująca się konsultingiem komercjalizacji wyników badań oraz procedur i procesów z tym związanych.

Pliki do pobrania

Przeczytaj również

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło

Ważne wydarzenia i terminy

 

Aktualności

Obrót krwią - nowe regulacje

Tworzenie rekombinowanych leków, analogicznych do tych pozyskiwanych z krwi ludzkiej, jest ciekawym kierunkiem rozwoju i...

więcej
Baza funduszy Venture Capital

Uruchomiliśmy internetowe narzędzie do monitorowania rynku inwestycji wysokiego ryzyka w projekty technologiczne.

więcej

Publikacje dla praktyków

thumbImage
Polityka rachunkowości w ramach komercjalizacji B+R
Egzemplarz bezpłatny