Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Aktualności

Artykuł Neutralność podatkowa aportu własności intelektualnej wnoszonego do spółki kapitałowej przez podmiot komercjalizujący

Neutralność podatkowa aportu własności intelektualnej wnoszonego do spółki kapitałowej  przez podmiot komercjalizujący

Obecny stan prawny i historię zmian w zakresie opodatkowania podatkiem dochodowym aportów dóbr intelektualnych wnoszonych do spółek w związku z komercjalizacją wyników badań opisywano już m.in. w artykule dostępnym pod adresem:

http://bridge.gov.pl/aktualnosc/pokaz/opodatkowanie-aportow-zwiazanych-z-komercjalizacja-posrednia-na-gruncie-podatku-dochodowego/

Tym razem proponujemy czytelnikom ujęcie księgowe i podatkowe z szerokim uzasadnieniem tego tematu, tak, aby ułatwić wdrażanie tego typu mechanizmów w praktyce.

Zgodnie ze słowniczkiem ustawowym zawartym w art. 4a pkt 23 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. 2016 r., poz. 1888 ze zm., dalej: „updop”), przez komercjalizowaną własność intelektualną – rozumie się:

  1. patent, dodatkowe prawo ochronne na wynalazek, prawo ochronne na wzór użytkowy, prawo z rejestracji wzoru przemysłowego lub prawo z rejestracji topografii układu scalonego oraz prawo do uzyskania powyższych praw lub prawo z pierwszeństwa - określone w ustawie z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej (t.j. Dz.U. 2017 r., poz. 1776),
  2. autorskie prawa majątkowe do programu komputerowego,
  3. równowartość udokumentowanej wiedzy (informacji) nadającej się do wykorzystania w działalności przemysłowej, naukowej lub handlowej (know-how),
  4. prawa do korzystania z praw lub wartości wymienionych w lit. a-c na podstawie umowy licencyjnej;

Przez podmiot komercjalizujący rozumie się natomiast stosownie do treści art. 4a pkt 24 updop:

  1. uczelnię w rozumieniu ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. 2016 r., poz. 1842, ze zm.),
  2. spółkę utworzoną na podstawie art. 86a ust. 1 lub art. 86b ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym,
  3. Polską Akademię Nauk lub jej instytut naukowy w rozumieniu ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej Akademii Nauk (t.j. Dz.U. 2016, poz. 572 ze zm.),
  4. spółkę utworzoną na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej Akademii Nauk,
  5. instytut badawczy w rozumieniu ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych (t.j. Dz.U. 2017 r., poz. 1158 ze zm.),
  6. spółkę utworzoną na podstawie art. 17 ust. 5 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o instytutach badawczych,
  7. twórcę uprawnionego do praw lub wartości wymienionych w pkt 23 lit. a-c, a także zawarcia umowy licencyjnej, o której mowa w pkt 23 lit. d,
  8. międzynarodowy instytut naukowy utworzony na podstawie odrębnych przepisów, działający na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej

- jeżeli wnosi do spółki kapitałowej komercjalizowaną własność intelektualną.

Na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 7 updop w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2016 r., przychodem, z zastrzeżeniem ust. 3 i 4 oraz art. 14, była nominalna wartość udziałów (akcji) w spółce albo wartość wkładów w spółdzielni objętych w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część; przepisy art. 14 ust. 1-3 stosowało się odpowiednio.

W myśl art. 12 ust. 1b updop w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2016 r., przychód określony w ust. 1 pkt 7 powstawał w dniu:

  1. zarejestrowania spółki, spółdzielni albo
  2. wpisu do rejestru podwyższenia kapitału zakładowego spółki, albo
  3. wydania dokumentów akcji, jeżeli objęcie akcji związane jest z warunkowym podwyższeniem kapitału zakładowego, albo
  4. podjęcia uchwały o przyjęciu w poczet członków spółdzielni, albo
  5. w którym upływa okres 5 lat od dnia objęcia udziałów (akcji) w spółce kapitałowej w zamian za wkład niepieniężny w postaci komercjalizowanej własności intelektualnej wniesiony przez podmiot komercjalizujący, chyba że przed tym dniem nastąpiło zbycie, umorzenie lub unicestwienie tych udziałów (akcji) albo podmiot komercjalizujący został postawiony w stan upadłości lub likwidacji lub przestał być podatnikiem podlegającym w Rzeczypospolitej Polskiej opodatkowaniu od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania; w przypadku wystąpienia tych okoliczności przychód ustala się na dzień poprzedzający dzień ich wystąpienia; koszty uzyskania przychodu ustala się w wysokości określonej według stanu obowiązującego na dzień wniesienia wkładu niepieniężnego w postaci komercjalizowanej własności intelektualnej, stosując przepis art. 15 ust. 1j pkt 1 lub 3 oraz ust. 1o.

W konsekwencji zainteresowane podmioty spełniając wskazane warunki mogły korzystać z odroczenia płatności podatku dochodowego na okres do 5 lat, co miało znaczący wpływ na ich płynność finansową i likwidowało barierę komercjalizacyjną. Mając bowiem na uwadze, iż wniesienie przedmiotu aportu w postaci własności intelektualnej o znaczącym potencjalne innowacyjności, która miała z reguły wysoką wartość komercyjną, a jako nie stanowiąca przedsiębiorstwa lub jego części nie korzystała z innych zwolnień z opodatkowania, powodowało konieczność zapłaty podatku na moment wniesienia aportu, kiedy jeszcze nie pojawiały się przychody z tytułu wykorzystania tych własności intelektualnych.  Odroczenie terminu płatności podatku miało wiec niebagatelny wpływ na dostępność tej formy komercjalizacji.

Ustawodawca poszedł jednak dalej w zakresie zwiększenia możliwości wykorzystania przez zainteresowane podmioty tej ścieżki komercjalizacji i na podstawie art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 25 września 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wspieraniem innowacyjności (Dz. U. z 2015 r., poz. 1767 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2016 r. [przepis art. 13 powyższej ustawy został uchylony na podstawie art. 10 ustawy z dnia 4 listopada 2016 r. o zmianie niektórych ustaw, określających warunki prowadzenia działalności innowacyjnej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1933)], w przypadku podatników podatku dochodowego od osób prawnych nie ustala się przychodu i kosztów uzyskania przychodów z tytułu objęcia udziałów (akcji) w spółce kapitałowej w zamian za wkład niepieniężny w postaci komercjalizowanej własności intelektualnej, o której mowa w art. 4a pkt 23 ustawy wymienionej w art. 2, wniesiony przez podmiot komercjalizujący, o którym mowa w art. 4a pkt 24 ustawy wymienionej w art. 2, jeżeli wkład został wniesiony w 2016 r., albo w 2017 r. Do przychodów tych nie stosuje się przepisów art. 12 ust. 1 pkt 7 i ust. 1b pkt 5 ustawy wymienionej w art. 2.

W myśl art. 13 ust. 4 ww. ustawy, przepisów ust. 1–3 nie stosowało się, jeżeli przedmiotem wkładu niepieniężnego w postaci komercjalizowanej własności intelektualnej, o której mowa w ust. 1 lub 2, jest autorskie prawo majątkowe do programu komputerowego.

Przepisy powyższe przewidywały, że jeżeli aport komercjalizowanej własności intelektualnej zostanie dokonany w 2016 lub 2017 roku wówczas przepisy dotyczące rozpoznania przychodu (w tym też jego odroczenia) nie będą miały zastosowania i w konsekwencji aport taki będzie neutralny dla celów podatku dochodowego.

Dla zastosowania tych przepisów kluczowe było spełnienie 5 przesłanek:

a. aport musi zostać wniesiony do spółki kapitałowej,

b. aport musi zostać wniesiony przez podmiot komercjalizujący,

c. przedmiotem aportu musi być komercjalizowana własność intelektualna

d. aport musi zostać dokonany w 2016 lub 2017 r.,

e. przedmiotem aportu nie jest autorskie prawo majątkowe do programu komputerowego.

Ustawodawca w cytowanym powyżej art. 13 ust. 2 o zmianie niektórych ustaw w związku ze wspieraniem innowacyjności (obowiązującym do 31 grudnia 2016 r.) wyłączył z opodatkowania m.in. przychody z tytułu objęcia udziałów w spółce kapitałowej w zamian za wkład niepieniężny w innej postaci niż przedsiębiorstwo lub jego zorganizowana część w przypadku, gdy przedmiotem wkładu jest własność intelektualna, o której mowa w art. 4a pkt 23 updop, a wnoszącym wkład jest podmiot komercjalizujący o którym mowa w art. 4a pkt 24 updop.

Od 1 stycznia 2017 roku analizowany przepis został uchylony, jednak zwolnienie podatkowe zostało wprowadzone bezpośrednio do ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych – w art. 12 ust. 4 pkt 25 updop ustawodawca zwolnił z opodatkowania bezpośrednio wartość, o której mowa w art. 12 ust. 1 pkt 7, jeżeli przedmiotem wkładu niepieniężnego do spółki kapitałowej jest komercjalizowana własność intelektualna wniesiona przez podmiot komercjalizujący. Co więcej zrezygnowano z ograniczenia dotyczącego autorskich praw majątkowych do programu komputerowego, bowiem prawa te spełniają definicję komercjalizowanej własności intelektualnej.

W myśl przepisów przejściowych dotychczasowe zwolnienie dla aportów wniesionych w 2016 roku zostało utrzymane.

Dokonaną zmianę ocenić należy pozytywnie. Po pierwsze utrzymano zwolnienie dla szczególnej kategorii aportów związanych z komercjalizacją wartości intelektualnych, po drugie rozszerzono katalog zwolnienia obejmując nim także aport autorskich praw majątkowych do programów komputerowych. Otwiera to szerokie możliwości przed zainteresowanymi podmiotami w zakresie komercjalizacji dając dodatkowy bodziec w postaci zwolnienia podatkowego, co zwiększa szanse na sukces finansowy przeprowadzanej komercjalizacji. Jednocześnie utrzymano dogodną ścieżkę komercjalizacyjną z wykorzystaniem kapitałowej spółki celowej, jako instrumentu znanego i czytelnego dla rynku finansowego, w sensie ekonomicznym ma to istotne znaczenie, pozwala bowiem na wykorzystanie dla celów komercjalizacji nie tylko nowoutworzonych spółek, ale i tych funkcjonujących na rynku.

W świetle przepisu art. 4a pkt 24 updop podmiotami komercjalizującymi mogą być kapitałowe spółki celowe utworzone przez uczelnie, Polską Akademię Nauk lub instytuty badawcze  na podstawie obowiązujących je przepisów szczególnych pod warunkiem wniesienia do tych spółek kapitałowej komercjalizowanej własności intelektualnej.

Zgodnie ze stanowiskiem doktryny ograniczenie się jedynie do literalnego brzmienia art. 4a pkt 24 updop czyniłoby wykładnię niekompletną, zawężającą, nie oddającą tym samym rzeczywistego stanu sprawy. Pod pojęciem „spółki utworzonej na podstawie (...)” należy zatem rozumieć szeroko – nie tylko spółkę utworzoną przez uprawnione podmioty, ale także spółkę, w której wymienione podmioty objęły, nabyły lub są w posiadaniu udziałów (akcji) – pod warunkiem, spełnienia pozostałych wymogów przewidzianych przepisami szczególnymi.

Najistotniejszy jest bowiem cel utworzenia spółki bądź wejścia w posiadanie udziałów (akcji) jakim jest komercjalizacja wyników badań naukowych i prac rozwojowych oraz prowadzenie działań z zakresu transferu technologii i promocji nauki oraz uzyskanie zgody właściwego ministra do spraw nauki na podjęcie każdej z tych czynności.

Wnoszenie własności intelektualnej w drodze aportu do specjalnej spółki kapitałowej mającej ją komercjalizować, nie musi bowiem oznaczać obowiązku czynienia tego na etapie powstania spółki. Czynność ta może nastąpić również poprzez objęcie udziałów w spółce na różnym etapie jej działania.

Niniejsze opracowanie ma jedynie charakter informacyjny i niewiążący - nie stanowi ono porady, opinii ani wyjaśnienia z zakresu doradztwa prawnego czy biznesowego. Przed podjęciem jakichkolwiek decyzji lub działań, konieczna jest każdorazowa indywidualna analiza stanu faktycznego i niezbędna analiza wszystkich uwarunkowań. Autorzy nie ponoszą jakiejkolwiek odpowiedzialności za działania podmiotów podjęte na podstawie niniejszego opracowania.

Informacje o autorach:

Paweł Przybysz – biegły rewident, stały współpracownik i ekspert CoWinners Sp. z o.o., specjalista w zakresie badania sprawozdań finansowych podmiotów o zróżnicowanych formach organizacyjnych, doradca w zakresie polityki rachunkowości oraz rozwiązań formalno-księgowych w sektorze publicznym oraz państwowych jednostkach badawczych, posiada również doświadczenie w budowie dedykowanych strategii optymalizacyjnych związanych ze zróżnicowaniem działalności i opodatkowaniem.

Zbigniew Krzewiński – doktor nauk ekonomicznych, główny konsultant firmy CoWinners Sp. z o.o., ekspert Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, doradca w szeregu projektach z zakresu komercjalizacji i wdrożeń nowych technologii, specjalista w zakresie projektowania regulacji i rozwiązań związanych z zarządzaniem własnością intelektualną na uczelniach.

CoWinners Sp. z o.o. specjalistyczna firma doradcza zajmująca się konsultingiem komercjalizacji wyników badań oraz procedur i procesów z tym związanych.

Przeczytaj również

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło

Ważne wydarzenia i terminy

 

Aktualności

Umowa licencyjna jako jedna z głównych form komercjalizacji

Na najbardziej dojrzałych rynkach (zwłaszcza na rynku amerykańskim) najbardziej popularną formą (ścieżką) komercjalizacji...

więcej
Modelowe scenariusze badań zleconych w relacjach umownych pomiędzy przedsiębiorcą i jednostką naukową

Aby relacja pomiędzy przedsiębiorcą i jednostką naukową była owocna dla obu jej stron, powinna ona zostać ukształtowana w sposób...

więcej

Publikacje dla praktyków

thumbImage
Polityka rachunkowości w ramach komercjalizacji B+R
Egzemplarz bezpłatny