Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Aktualności

Artykuł Nowe terminy powstania obowiązku podatkowego w VAT

Nowe terminy powstania obowiązku podatkowego w VAT

Pomimo, że podstawowym celem funkcjonowania jednostek naukowych co do zasady nie jest prowadzenie działalności gospodarczej, to niekiedy działalność prowadzona przez jednostkę naukową będzie podlegać opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług (VAT). Ich działalność nie ma bowiem charakteru jednorodnego i obejmuje zarówno działalność statutową, która powinna co do zasady pozostawać poza sferą zainteresowania przepisów o podatku VAT, jak i działalność wprost zwolnioną z podatku VAT, np. w postaci świadczenia usług edukacyjnych.

Niemniej jednak, coraz większe znaczenie w funkcjonowaniu jednostek naukowych odgrywają czynności opodatkowane na zasadach ogólnych podatkiem VAT i w zakresie których działalność jednostek naukowych nie odbiega zasadniczo od działalności innych uczestników rynku. Dużą rolę odgrywają wśród nich transakcje związane z komercjalizacją wyników badań naukowych przez jednostki naukowe. Takie transakcje jak sprzedaż praw do patentów, praw do uzyskania patentów, sprzedaż know-how, autorskich praw majątkowych czy udzielanie licencji dotyczących własności intelektualnej stanowią działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy o VAT i są opodatkowane tym podatkiem według właściwych stawek.

Dlatego też, jednostki naukowe, podobnie jak wszyscy przedsiębiorcy, powinni zwrócić uwagę na zmiany mechanizmów rozliczania podatku VAT, które weszły w życie w dniu 1 stycznia 2014 roku. Szczególnie istotne są zmiany dotyczące momentu powstania obowiązku podatkowego, które dotychczas były uregulowane w art. 19 ustawy o VAT. Od dnia 1 stycznia 2014 r. przepis ten został skreślony oraz zastąpiony nowym art. 19a ustawy o VAT.

W dotychczasowym stanie prawnym zasadą było, że w przypadku transakcji związanych z komercjalizacją wyników badań naukowych obowiązek podatkowy powstawał z chwilą wystawienia faktury, nie później niż 7 dnia od dnia wykonania usługi w rozumieniu ustawy o VAT (dawny art. 19 ust. 4).  Na gruncie tych przepisów mogło dochodzić do sytuacji, że obowiązek podatkowy powstawał, pomimo że usługa czy dostawa towarów nie była jeszcze wykonana – dla powstania obowiązku podatkowego miarodajne było przede wszystkim wystawienie faktury VAT. Na tym tle od dłuższego czasu w orzecznictwie polskich sądów administracyjnych, jak i w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej były podnoszone wątpliwości co do zgodności tak szerokiego powiązania powstania obowiązku podatkowego i wystawienia faktury z prawem europejskim, w szczególności z dyrektywą 2006/112/WE.

Od 1 stycznia 2014 r. zasadą jest natomiast, że obowiązek podatkowy powstaje z chwilą dokonania dostawy towarów lub wykonania usługi (nowy art. 19a ust. 1 ustawy o VAT), bez względu na to kiedy zostanie wystawiona faktura. Na zmianę powinny zatem zwrócić uwagę w szczególności te podmioty, które dokonują dostawy towarów lub usług pod koniec miesiąca, zaś fakturę wystawiają już w kolejnym miesiącu. W obecnym stanie prawnym obowiązek podatkowy powstanie bowiem w miesiącu dostawy towarów lub usług, zaś w poprzednim stanie prawnym – powstałby w miesiącu kolejnym.

PRZYKŁAD
Uczelnia zamierza zawrzeć w dniu 29 stycznia 2014 r. umowę o przeniesienie autorskich praw majątkowych do opracowania naukowego i z tym też dniem prawa autorskie mają być przeniesione na kontrahenta. Faktura ma zostać wystawiona w dniu 3 lutego 2014 roku. W obowiązującym stanie prawnym obowiązek podatkowy powstanie w dniu 29 stycznia 2014 r., w związku z czym transakcja będzie musiała być wykazana w deklaracji obejmującej styczeń 2014 roku. Gdyby nadal obowiązywał stary stan prawny, obowiązek podatkowy postałby w dniu 3 lutego 2014 r., zaś sama transakcja mogłaby być wykazana w deklaracji podatkowej za luty 2014 roku.

Obecnie, powstanie obowiązku podatkowego w podatku od towarów i usług z chwilą dostawy towarów lub wykonania usługi jest regułą. Czasami jednak określenie momentu dostawy towarów lub wykonania usługi może powodować trudności.

Świadczenie usług ciągłych. W toku komercjalizacji wyników badań naukowych istotną rolę odgrywają również umowy licencyjne, które są z reguły zawierane na dłuższy okres czasu i w przypadku których trudno jednoznacznie stwierdzić, kiedy dochodzi do wykonania usługi. W takim przypadku, jeżeli umowa licencji przewiduje następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń, usługę uznaje się za wykonaną z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się te płatności lub rozliczenia, do momentu zakończenia świadczenia tej usługi.

PRZYKŁAD
Instytut badawczy zamierza udzielić rocznej licencji na korzystanie z patentu (od 1 lutego 2014 r. do 31 stycznia 2015 r.). W okresie obowiązywania umowy licencyjnej każdy okres rozliczeniowy obejmuje pełny miesiąc kalendarzowy, zaś płatność jest dokonywana do 15 dnia każdego kolejnego miesiąca. Obowiązek podatkowy w stosunku do każdej opłaty licencyjnej będzie powstawał więc ostatniego dnia każdego miesiąca, niezależnie od tego kiedy będzie wystawiona faktura i kiedy faktycznie zostanie uiszczona płatność.

W przypadku umów licencyjnych zawartych na okres dłuższy niż rok i w których w danym roku kalendarzowym nie upływają żadne terminy płatności lub rozliczeń, moment wykonania usługi będzie określany nieco odmiennie. Mianowicie, w takim przypadku przepisy przewidują fikcję prawną, zgodnie z którą usługę uznaje się za wykonaną z upływem każdego roku podatkowego, aż do momentu zakończenia tej usługi.

PRZYKŁAD
Instytut PAN zamierza zawrzeć umowę licencyjną na korzystanie z wzoru użytkowego na okres od 1 lutego 2014 r. do 31 marca 2015 roku. Płatność opłaty licencyjnej ma nastąpić po zakończeniu umowy. Instytut będzie zobowiązany w tej sytuacji rozpoznać obowiązek podatkowy z końcem 2014 r., tj. na dzień 31 grudnia 2014 r. oraz dodatkowo po zakończeniu umowy, tj. z dniem 31 marca 2015 roku.

Celem wprowadzanych regulacji było przede wszystkim uproszczenie systemu prawa podatkowego oraz dostosowanie jego regulacji do prawa europejskiego i orzecznictwa sądów. Nie budzi jednak wątpliwości, że podmioty opodatkowane podatkiem VAT powinny wnikliwie zapoznać się z nowymi regulacjami, ponieważ uchybienie przepisom o powstawaniu obowiązku podatkowego może mieć dotkliwe konsekwencje, w szczególności w przypadku jednostek naukowych będących jednocześnie częścią sektora finansów publicznych.

Żródło: www.bsskancelaria.pl

Przeczytaj również

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło