Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Aktualności

Artykuł Podatek VAT w aportach do spółek kapitałowych wnoszonych przez osoby fizyczne

Podatek VAT w aportach do spółek kapitałowych wnoszonych przez osoby fizyczne

Pracownicy uczelni wyższych i instytutów Polskiej Akademii Nauk już od 2014 roku mają możliwość nabycia od swojego pracodawcy wyników badań i prac rozwojowych. Ta procedura funkcjonuje potocznie pod nazwą „uwłaszczenia”. Jedną z głównych przesłanek wprowadzenia tego swoistego „przywileju profesorskiego” było m.in. ułatwienie przedsiębiorczym pracownikom naukowym tworzenia spółek technologicznych, poprzez wniesienie nabytych od jednostki naukowej wypracowanych wyników np. poprzez ich aport do spółki. W tym scenariuszu aportu dokonuje pracownik naukowy lub zespół pracowników naukowych jako osoba lub osoby fizyczne.

Praktyka pierwszych dwóch lat pokazała, że ta procedura nie cieszy się zbyt dużą popularnością i konieczna jest jej deregulacja. Nowe przepisy weszły w życie 31 grudnia 2016 roku i właściwie od 2017 roku obowiązuje zasada, że jedynie rzeczywiście zainteresowany/zainteresowani pracownik/pracownicy, na podstawie pisemnego oświadczenia mogą takie prawa nabyć - oczywiście za zgodą jednostki badawczej, wykonaną zgodnie z przyjętą w regulacjach wewnętrznych procedurą. Zmiany wprowadziła ustawa z dnia 4 listopada 2016 roku o zmianie niektórych ustaw określających warunki prowadzenia działalności innowacyjnej – dalej „mała ustawa o innowacyjności” (nowelizacja w tym zakresie dotyczyła głównie art. 86e ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym Dz.U. z 2012 poz. 572 z późn. zm. – dalej PoSW oraz art. 94c ustawy z dnia 30 kwietnia o Polskiej Akademii Nauk Dz.U. z 2016 . poz. 572 i 1311 z późn. zm. – dalej ustawa o PAN) – szerzej opisano ten problem w artykule: http://bridge.gov.pl/aktualnosc/pokaz/deregulacja-procedury-nabywania-przez-pracownikow-naukowych-praw-do-wypracowanych-wynikow-badan-w-praktyce-uczelni-i-instytutow-pan/

Mała ustawa o innowacyjności wprowadziła również stałe zwolnienie opodatkowania podatkiem dochodowym aportów własności intelektualnej i przemysłowej do spółek – zarówno w odniesieniu do osób fizycznych jak i osób prawnych. Wniesienie praw własności intelektualnej i przemysłowej do spółki może być jednak opodatkowane również podatkiem VAT – warto, aby pracownicy, którzy nabyli takie prawa od jednostek macierzystych i planują ich wniesienie do spółki sprawdzili również, czy nie podlegają także podatkowi VAT.

Zasadniczo opodatkowaniu podatkiem VAT podlega każda transakcja, która może zostać uznana za odpłatną dostawę towarów lub świadczeniem usług. Za transakcję podlegającą opodatkowaniu VAT uznaje się także aport, w przypadku którego wnoszący aport otrzymuje wynagrodzenie w postaci udziałów (akcji) w spółce kapitałowej. Warunkiem jednak, aby dana transakcja podlegała opodatkowaniu VAT jest to, aby transakcja została dokonana przez podmiot działający w charakterze podatnika VAT w odniesieniu do tej konkretnej transakcji aportu. Oznacza, to iż transakcje aportowe wykonywane przez podmioty nie działające w charakterze podatnika VAT nie będą podlegały opodatkowaniu podatkiem VAT.

Kluczowe zatem staje się określenie czy dany podmiot (osoba fizyczna) działa jako podatnik VAT. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług z dnia 11 marca 2004 r. (tj. z dnia 10 maja 2016 r. Dz.U. z 2016 r. poz. 710, dalej: ustawa VAT) podatnikami są osoby prawne, jednostki organizacyjne niemające osobowości prawnej oraz osoby fizyczne, wykonujące samodzielnie działalność gospodarczą bez względu na cel lub rezultat takiej działalności. Ustawa zawiera także własną definicję działalności gospodarczej w art. 15 ust. 2 ustawy VAT gdzie wskazano, iż „działalność gospodarcza obejmuje wszelką działalność producentów, handlowców lub usługodawców, w tym podmiotów pozyskujących zasoby naturalne oraz rolników, a także działalność osób wykonujących wolne zawody. Działalność gospodarcza obejmuje w szczególności czynności polegające na wykorzystywaniu towarów lub wartości niematerialnych i prawnych w sposób ciągły dla celów zarobkowych”.

Powyższa definicja wskazuje, iż działalność gospodarcza nie musi być formalnie zarejestrowana, wystarczy, iż jest faktycznie wykonywana i wypełnia definicję ustawową. Oczywiście nie ma wątpliwości, iż jeśli osoby fizyczne prowadzą działalność gospodarczą - są urzędowo zarejestrowanymi przedsiębiorcami - to dokonywany przez nich aport składników majątku wykorzystywanych w tej działalności podlega opodatkowaniu podatkiem VAT. Problem pojawia się w przypadku osób, które nie są przedsiębiorcami formalnie zarejestrowanymi, ale dokonują aportu wytworzonych przez siebie lub nabytych aktywów, często w sposób jednorazowy. Mowa tutaj w szczególności o wytworzonych licencjach, patentach, prawo do znaków towarowych czyli szeroko rozumianym know-how.

W praktyce organy podatkowe prezentują dość szeroka definicję podatnika i zasadniczo, uznają, iż każda czynność aportowa jest opodatkowana podatkiem VAT. Przykładowo, można wskazać na interpretację Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 12 lipca 2016 r. sygn. IPPP3/4512-416/16-2/IG gdzie wskazano, iż

„Analizując okoliczności sprawy w kontekście obowiązujących przepisów prawa należy stwierdzić, że planowana przez Wnioskodawcę czynność wniesienia aportem do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością znaku towarowego będzie stanowiła działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, a Wnioskodawca będzie występować w ramach tej czynności jako podatnik podatku VAT. (…) W ocenie tut. Organu, charakter znaku towarowego i korzyści wynikające z faktu bycia jego właścicielem wykluczają, by mógł być on wykorzystywany na cele osobiste. Funkcje znaku towarowego, czyli oznaczenie pochodzenia, jakościowa oraz reklamowa powodują, że niemożliwym jest skuteczne realizowanie praw z niego wynikających w sferze „życia prywatnego”, w oderwaniu od działalności gospodarczej. Trudno jest wskazać okoliczności, kiedy i w jaki sposób znak towarowy miałby służyć celom osobistym osoby fizycznej. Jakkolwiek możliwe jest samo posiadanie praw do znaku towarowego i nie korzystanie z nich, w przypadku kiedy dochodzi do realizacji uprawnień z niego wynikających, zawsze jest to cel zarobkowy, a nie osobisty”.

Bardziej zróżnicowane stanowisko prezentują sądy administracyjne. Niewątpliwie należy wskazać na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 lutego 2012 roku sygn. I FSK 704/11 w którym sąd wskazał, iż aport praw do wartości niematerialnych i prawnych, takich jak know-how do spółki komandytowej podlega opodatkowaniu VAT. Co prawda wyrok dotyczył spółki komandytowej, ale może być tez stosowany wobec spółki kapitałowej. Sąd wskazał, iż o uznaniu za podatnika VAT osoby dokonującej aportu przesądza późniejsze wykorzystanie tej wiedzy, które ma kluczowe znaczenie dla kwalifikacji normatywnej czynności z nią związanych jako działalności gospodarczej. Pojawiają się także orzeczenia, przykładowo wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 24 stycznia 2017 r. sygn. I SA/Wr 1073/16, w którym wskazano, iż wniesienie do spółki jawnej prawa od znaku towarowego nie stanowi transakcji podlegającej VAT.

Podsumowując, każdorazowa czynność wniesienia aportu wymaga szczegółowej analizy całokształtu okoliczności tej czynności, a w szczególności kto i w jakim charakterze jej dokonuje. Mając jednak na uwadze praktyczne problemy interpretacyjne rekomendowanym jest uzyskania indywidualnej interpretacji organów podatkowych dla danej czynności, co często może się także wiązać z koniecznością wejścia na drogę sądową poprzez zaskarżenie negatywnej dla podatnika interpretacji do sądu administracyjnego.

Niniejsze opracowanie ma jedynie charakter informacyjny i niewiążący. Nie stanowi ono porady, opinii ani wyjaśnienia z zakresu zobowiązań podatkowych i nie stanowi czynności doradztwa podatkowego lub doradztwa prawnego.

Przed podjęciem jakichkolwiek decyzji lub działań, konieczna jest każdorazowa indywidualna analiza stanu faktycznego oraz analiza prawno-podatkowa. Autorzy nie ponoszą jakiejkolwiek odpowiedzialność za działania podmiotów podjęte na podstawie niniejszego opracowania.

Informacje o autorach:

Krzysztof Budasz – absolwent Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, doradca podatkowy, radca prawny, aplikant na biegłego rewidenta, stały konsultant CoWinners Sp. z o.o. Specjalizuje się w zakresie podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowym od osób prawnych, autor kilkudziesięciu publikacji i monografii z tego zakresu, prowadzi liczne szkolenia podatkowe, w tym w ramach Krajowej Izby Biegłych Rewidentów.

 

Zbigniew Krzewiński – doktor nauk ekonomicznych, główny konsultant firmy CoWinners Sp. z o.o., ekspert Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, doradca w szeregu projektach z zakresu komercjalizacji i wdrożeń nowych technologii, specjalista w zakresie projektowania regulacji i rozwiązań związanych z zarządzaniem własnością intelektualną na uczelniach.

CoWinners Sp. z o.o. specjalistyczna firma doradcza zajmująca się konsultingiem komercjalizacji wyników badań oraz procedur i procesów z tym związanych.

Przeczytaj również

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło

Ważne wydarzenia i terminy

 

Aktualności

Propozycje zwiększenia roli spółek celowych

Nowe propozycje ustwodawcy zmierzają do poszerzenia zakresu zadań spółek celowych oraz do zwiększenia znaczenia tego typu...

więcej
Najnowsze interpretacje organów podatkowych w zakresie ulgi badawczo-rozwojowej

Interpretacja poszczególnych przepisów ulgi badawczo-rozwojowej może sprawiać podatnikom pewne trudności.

więcej

Publikacje dla praktyków

thumbImage
Polityka rachunkowości w ramach komercjalizacji B+R
Egzemplarz bezpłatny