Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Aktualności

Artykuł Praktyka komercjalizacji na podstawie wybranych studiów przypadku

Praktyka komercjalizacji na podstawie wybranych studiów przypadku

Bardzo często czytelnicy pytają nas o przysłowiową „receptę na sukces” w komercjalizacji i możliwość pokazania tych przypadków technologii, których wdrożenie zakończyło się powodzeniem. Właściwie trudno wskazać jeden taki przykład, ponieważ każdy zawiera swoje mankamenty i jednocześnie każdy wymaga indywidualnego podejścia, które może być trudne do powtórzenia w innych warunkach. Bazując zatem na kilkudziesięciu projektach, które były mniejszymi lub większymi sukcesami, realizowanymi w różnych częściach Polski (z reguły w dużych ośrodkach akademickich tj. Białystok, Lublin, Łódź, Kraków, Poznań, Szczecin, Warszawa, Wrocław) wybraliśmy zestaw niezbędnych elementów, które decydują o sukcesie komercjalizacji technologii w polskich jednostkach badawczych i dają realne szanse na zbudowanie silnych przewag konkurencyjnych. Można je podzielić na pięć (5) głównych obszarów tj.:

  • wieloletnie badania i prace rozwojowe,
  • zmotywowany i sprawnie działający zespół badawczo-rozwojowy,
  • znane, transparentne i respektowane procedury,
  • solidny partner w komercjalizacji,
  • odważni decydenci skłonni do podjęcia niewielkiego ryzyka i niestandardowych decyzji.

Pierwszy warunek wydaje się oczywisty, choć w praktyce bardzo różnie jest postrzegany. Każdy sukces wdrożeniowy związany z nowymi technologiami wymaga wieloletniej pracy badawczej, ale również bardzo żmudnej pracy nad wdrożeniem, czyli nad potencjalnym produktem gotowym – przygotowanie prototypu, sprawdzenie jego możliwości działania, zarówno w warunkach laboratoryjnych jak i warunkach rzeczywistych. Przykładem może być system informatyczny do zarządzania szpitalem, którego założenia opracowano na jednej z uczelni technicznych, opracowano interfejsy i przygotowano kompletne oprogramowanie do wdrożenia, które systematycznie i konsekwentnie rozwijano – efektem są liczne wdrożenia oprogramowania w całej Polsce, bardzo istotne było to, że ambitny projekt mógł liczyć na wsparcie decydentów, świadomych długofalowości tak zaawansowanych rozwiązań.

Bardzo ważny jest zespół – najlepiej z doświadczeniem badawczym, jak i wdrożeniowym, choć to ostatnie nie zawsze można zapewnić, ale bardzo ważna jest motywacja wszystkich członków zespołu, ich pełne zaangażowanie i pasja, która pozwala zawsze zbudować dodatkowe możliwości. Sprawny zespół musiał często pokonywać przeszkody, na które żadna z osób nie była wcześniej przygotowana, ale otwartość i elastyczność pozwalały w praktyce rozwiązywać najtrudniejsze problemy – np. zespół mikrobiologów opracował kilka szczepów idealnie nadających się na biofiltry i dzięki swojemu zaangażowaniu przekonał do współpracy jedną z firm z branży – wieloletnia współpraca zaowocowała wdrożeniem rozwiązania opracowanego przez naukowców.

Procedury związane z komercjalizacją w jednostkach badawczych to trudny temat w praktyce. Właściwie większość twórców narzeka na istniejące procedury (np. konieczność wypełniania skomplikowanych druków) czy brak transparentności (niekiedy tryb podejmowania decyzji o komercjalizacji nie jest postrzegany jako transparentny). Bardzo istotne zmiany w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i ich częstotliwość (rok 2011, rok 2014, rok 2016) sprawiają, że instytucje o rozbudowanych strukturach mogą mieć problem z dostosowaniem wewnętrznych regulacji do wymagań ustawowych.

Bardzo ważny w tym całym procesie komercjalizacji jest dobór odpowiedniego partnera. Chodzi zarówno o samo centrum transferu technologii, które może stanowić duże wsparcie dla pracowników naukowych i pomóc np. w doborze właściwych ekspertów. Np. dzięki analizom jakościowym przeprowadzonym dla jednego z centrów transferu technologii w zakresie produktów biotechnologicznych udało się skutecznie wprowadzić na rynek spożywczy produkty, które wymagały skomplikowanych procedur rejestracyjnych. Partnerem może być również spółka celowa lub inny podmiot, np. odpowiedzialny za sprzedaż i wdrożenia wypracowanego rozwiązania (np. spin-off). Przykładem może być spółka bazująca na wiedzy pracowników naukowych, którzy opracowali oryginalne układy elektroniczne do automatyki przemysłowej – wyodrębnienie działalności pozwoliło na zapewnienie pożądanego przez przemysł poziomu usług.

Bardzo wiele zależy od odwagi decydentów – dotyczy to obu stron transferu technologii, zarówno nauki jak i biznesu. W bardzo dużych firmach proces podejmowania decyzji jest bardzo trudny, wymaga zapewnienia zysków inwestorom, stabilności zatrudnienia itp. Menedżer podejmujący decyzje jest pod pewną presją i niestety często woli wybrać rozwiązania mniej ryzykowne, choć często również mniej dochodowe. W praktyce często bardziej skłonne do ryzyka są mniejsze firmy, które muszą szukać swoich „okazji” na zbudowanie przewagi konkurencyjnej. Z kolei decydenci reprezentujący ośrodki badawcze często muszą działać niestandardowo – spotkanie dla grupy przedsiębiorców połączone z poczęstunkiem i prezentacją nowych technologii zorganizowane poza ośrodkiem badawczym przez jednego z dyrektorów instytutu zakończył się sukcesem – wstępnie ustalono warunki zakupu licencji do kilku innowacyjnych rozwiązań. Ten ostatni przykład pokazuje, że ciągle zmieniające się warunki wymagają nieszablonowych (choć czasem niezbyt wyszukanych) działań, które paradoksalnie mogą przynieść sukces w komercjalizacji.

Niniejsze opracowanie ma jedynie charakter informacyjny i niewiążący - nie stanowi ono porady, opinii ani wyjaśnienia z zakresu doradztwa prawnego czy biznesowego. Przed podjęciem jakichkolwiek decyzji lub działań, konieczna jest każdorazowa indywidualna analiza stanu faktycznego i niezbędna analiza wszystkich uwarunkowań. Autorzy nie ponoszą jakiejkolwiek odpowiedzialności za działania podmiotów podjęte na podstawie niniejszego opracowania.

Dorota Krzewińska – Partner Zarządzający CoWinners Sp. z o.o., specjalizuje się w analizach potencjału rynkowego dóbr intelektualnych oraz analizie uwarunkowań niezbędnych do przygotowywania wycen nowych technologii, przygotowuje również scenariusze i strategie komercjalizacji, posiada doświadczenie regionalnego brokera technologicznego oraz koordynatora projektów wspierających instytucje otoczenia biznesu.

Zbigniew Krzewiński – doktor nauk ekonomicznych, główny konsultant firmy CoWinners Sp. z o.o., ekspert Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, doradca w szeregu projektach z zakresu komercjalizacji i wdrożeń nowych technologii, specjalista w zakresie projektowania regulacji i rozwiązań związanych z zarządzaniem własnością intelektualną na uczelniach.

CoWinners Sp. z o.o. specjalistyczna firma doradcza zajmująca się konsultingiem komercjalizacji wyników badań oraz procedur i procesów z tym związanych.

Przeczytaj również

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło

Ważne wydarzenia i terminy

 

Aktualności

Modele opłat licencyjnych

Bardzo dużym problemem w praktyce komercjalizacji może być jednak właściwy dobór opłat licencyjnych tak, aby zaproponowany model...

więcej
Modele umów konsorcjum w komercjalizacji wyników badań

Opierając się na praktyce opracowano trzy modelowe rozwiązania dla współpracy w ramach projektowanego konsorcjum.

więcej

Publikacje dla praktyków

thumbImage
Polityka rachunkowości w ramach komercjalizacji B+R
Egzemplarz bezpłatny