Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Aktualności

Artykuł Przygotowanie komercjalizowanej technologii do wdrożenia

Przygotowanie komercjalizowanej technologii do wdrożenia

Sukcesem w komercjalizacji technologii nie jest samo sprzedanie licencji, czy praw do wyników badań lub nawet utworzenie spółki – głównym celem komercjalizacji jest docelowe wdrożenie wypracowanego rozwiązania tak, aby produkty lub usługi na nim oparte znalazły się na rynku. Może to wydać się oczywiste, ale kluczem do udanej komercjalizacji jest umiejętne połączenie potencjału twórców (którzy z reguły wiedzą o efektach swojej pracy najwięcej) z potencjałem produkcyjnym i sprzedażowym przedsiębiorstwa.

Sama komercjalizacja dotyczy monopoli prawnych powiązanych z dobrami intelektualnymi i udostępniania ich w określonych scenariuszach (ścieżkach). Komercjalizacja jest związana z wynikami badań lub prac rozwojowych, czyli zakończeniem etapu, który jest możliwy do realizacji w jednostce naukowej przy użyciu jej zasobów. Wdrożenie, a raczej projekt wdrożeniowy oznacza wyjście z wynikami badań do praktyki społeczno-gospodarczej. Wymaga to pewnej adaptacji wypracowanego rozwiązania do warunków jakimi dysponuje przedsiębiorca tj. skala produkcji, obecnie wykorzystywane procesy i procedury, sposób świadczenia usług, kanały dystrybucji oraz generalnie modelu biznesowego dla danego produktu lub usługi docelowej.

Motorem wdrożenia jest najczęściej przedsiębiorca (zarówno już działający, jak i nowy podmiot), który dostosowuje cały proces wdrożeniowy do swojej strategii. Głównym celem wdrożenia nowej technologii przez przedsiębiorcę jest wejście na rynek i zbudowanie odpowiedniej skali oraz zapewnienie trwałej przewagi konkurencyjnej. Warto zaznaczyć, że sama technologia i towarzyszący jej monopol prawny często pozwala tworzyć rozwiązania dające przewagę nad konkurencją rynkową.

Jak już wcześniej sygnalizowano mimo, że z reguły koordynacją wdrożenia nowego rozwiązania zajmuje się przedsiębiorca często nie da się skutecznie przeprowadzić tego procesu bez zaangażowania twórcy (zespołu twórców). Zatem powinien być to wspólny projekt wdrożeniowy, w ramach którego udział projektodawców nowego rozwiązania najczęściej przybiera formę:

  •  opieki autorskiej,
  •  opieki wdrożeniowej,
  •  badań zleconych,
  •  wspólnego rozwiązania danego problemu – np. w ramach konsorcjum.

Opieka autorska to głównie krótkotrwałe wsparcie związane z przekazaniem samej wiedzy (know-how) towarzyszącej danemu wynalazkowi (lub innym prawom własności przemysłowej), a także wytworzonym utworom tj. oprogramowanie. Jest to często unikalna wiedza, która jest bezpośrednio powiązana z wypracowaną technologią. Zależnie od zakresu tego know-how może ono być przedmiotem dodatkowego wynagrodzenia lub nie (najczęściej jest oferowane w ramach komercjalizacji danego dobra intelektualnego).

Opieka wdrożeniowa również zakłada bezpośrednie zaangażowanie twórców w proces wdrożeniowy, ale ma ona bardziej długotrwały charakter. W praktyce dotyczy ona szerszego spektrum zagadnień niż samo dobro intelektualne i towarzyszący mu monopol prawny (tj. patent lub zgłoszenie patentowe). Ma ona często formę usługi doradczej lub usługi badawczej np. związanej z licencją próbną (więcej informacji na temat licencji próbnej można znaleźć pod adresem: http://bridge.gov.pl/aktualnosc/pokaz/-ff9378ede4/), przetestowaniem rozwiązania na infrastrukturze nabywcy technologii (np. licencjobiorcy).

Badania zlecone – ta forma była już wcześniej opisywana, chociażby pod adresem: http://bridge.gov.pl/aktualnosc/pokaz/komercjalizacja-a-badania-zlecone/ - w praktyce bardzo często jest to połączenie badań i komercjalizacji, choć ta ostatnia nie jest wprost przypisana do tej formy w oficjalnych dokumentach (np. w definicjach ustawowych ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym), zlecenia badawcze w przypadku wdrożeń mogą dotyczyć części prac rozwojowych, których nie jest w stanie wykonać przedsiębiorca, ze względu na brak odpowiedniej kadry lub/i brak odpowiedniej infrastruktury badawczej.

Współpraca w ramach innych umów, np. umów konsorcjum (w ramach sieci współpracy lub klastrów itd.) jest związana z reguły z bardziej zaawansowanymi projektami. Tego typu wielostronne umowy najczęściej są kojarzone z konkursami grantowymi i ich wymaganiami, ale w praktyce mogą być również z powodzeniem stosowane – zwłaszcza w sytuacji, kiedy samo wdrożenie może stanowić również cel poznawczy w badaniach naukowych, wówczas zarówno jednostka naukowa (jednostki naukowe) jak i przedsiębiorca (przedsiębiorcy). Jest więc możliwa do określenia gama wspólnych interesów związanych z realizacją (wynikiem) prac rozwojowych.

Podana typologia to jedynie przykłady możliwych form zaangażowania twórców w proces wdrożeniowy. W praktyce można spotkać jeszcze więcej nietypowych rozwiązań (np. towarzyszących umowom opcyjnym – więcej pod adresem: http://bridge.gov.pl/aktualnosc/pokaz/komercjalizacja-a-umowy-opcyjne-towarzyszace-tworzeniu-spolek-kapitalowych/), ale wszystkie te przykłady świadczą o tym, że w praktyce coraz częściej mamy do czynienia z rozwiązaniami łączącymi różne formy komercjalizacji, zwłaszcza jeżeli ostatecznym celem jest wdrożenie wyników badań.

Niniejsze opracowanie ma jedynie charakter informacyjny i niewiążący - nie stanowi ono porady, opinii ani wyjaśnienia z zakresu doradztwa prawnego czy biznesowego. Przed podjęciem jakichkolwiek decyzji lub działań, konieczna jest każdorazowa indywidualna analiza stanu faktycznego i niezbędna analiza wszystkich uwarunkowań. Autorzy nie ponoszą jakiejkolwiek odpowiedzialności za działania podmiotów podjęte na podstawie niniejszego opracowania.

Dorota Krzewińska – Partner Zarządzający CoWinners Sp. z o.o., specjalizuje się w analizach potencjału rynkowego dóbr intelektualnych oraz analizie uwarunkowań niezbędnych do przygotowywania wycen nowych technologii, przygotowuje również scenariusze i strategie komercjalizacji, posiada doświadczenie regionalnego brokera technologicznego oraz koordynatora projektów wspierających instytucje otoczenia biznesu.

Zbigniew Krzewiński – doktor nauk ekonomicznych, główny konsultant firmy CoWinners Sp. z o.o., ekspert Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, doradca w szeregu projektach z zakresu komercjalizacji i wdrożeń nowych technologii, specjalista w zakresie projektowania regulacji i rozwiązań związanych z zarządzaniem własnością intelektualną na uczelniach.

CoWinners Sp. z o.o. specjalistyczna firma doradcza zajmująca się konsultingiem komercjalizacji wyników badań oraz procedur i procesów z tym związanych.

Przeczytaj również

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło

Ważne wydarzenia i terminy

 

Aktualności

Modele opłat licencyjnych

Bardzo dużym problemem w praktyce komercjalizacji może być jednak właściwy dobór opłat licencyjnych tak, aby zaproponowany model...

więcej
Modele umów konsorcjum w komercjalizacji wyników badań

Opierając się na praktyce opracowano trzy modelowe rozwiązania dla współpracy w ramach projektowanego konsorcjum.

więcej

Publikacje dla praktyków

thumbImage
Polityka rachunkowości w ramach komercjalizacji B+R
Egzemplarz bezpłatny