Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Porady praktyczne

Porady praktyczne Regulamin zarządzania prawami własności intelektualnej nie tylko na uczelni

Regulamin zarządzania prawami własności intelektualnej nie tylko na uczelni

 

Od 1 października 2011 r. uczelnie zobowiązane są do wprowadzenia procedur zarządzania posiadanymi prawami własności intelektualnej (dalej: PWI). Zgodnie z art. 86c ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.) szkoły wyższe powinny ustanowić regulamin zarządzania prawami autorskimi i prawami pokrewnymi oraz prawami własności przemysłowej. Dokument taki powinien obejmować również zasady komercjalizacji wyników badań naukowych i prac rozwojowych.

Dodatkowo, od 1 października 2014 r. uczelnie zobowiązane są do uchwalenia regulaminu korzystania z infrastruktury badawczej. Dotychczas zasady te określane były w ramach regulaminu zarządzania PWI.

 

Cel wprowadzenia regulaminu zarządzania PWI

Regulamin zarządzania PWI to wewnętrzny akt prawny uczelni, którego celem jest zapewnienie przejrzystości zasad nabywania i korzystania z praw do wyników prac B+R oraz ujednolicenie tych zasad na całej uczelni. Dotychczas każdy wydział czy instytut mógł samodzielnie określać dane zasady.

Regulamin określa zatem zasady i tryb postępowania pracowników, doktorantów i studentów uczelni w związku z uzyskanymi przez nich PWI do wyników prac B+R. Należy pamiętać, że regulamin nie zastępuje umów, które powinny być zawarte, aby uczelnia nabyła te prawa, w sytuacji gdy nie nabywa ich automatycznie na podstawie przepisów (np. umowy z osobami zatrudnionymi na postawie umów cywilnoprawnych).

Zakres postanowień regulaminu

Regulamin powinien określać zakres przedmiotowy i podmiotowy. Innymi słowy, powinien określić kategorie PWI, do których znajduje zastosowanie, a także grupy osób, które obowiązane są do jego stosowania.

Konieczne jest wzięcie pod uwagę przepisów prawa własności przemysłowej oraz ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, by nie tworzyć zasad, które będą w sprzeczności z przepisami tych ustaw. Przyjęte rozwiązania powinny być dostosowane do specyfiki badań naukowych i prac rozwojowych prowadzonych w ramach uczelni. Stąd, opracowując regulamin, należy zwrócić uwagę na relacje uczelni z jednostkami międzyuczelnianymi, inkubatorami przedsiębiorczości i spółkami celowymi.

Ponadto regulamin powinien być zgodny z przepisami regulującymi zasady finansowania prac B+R. Należy jednak zapewnić możliwość odmiennego uregulowania zasad finansowania w przypadku projektów prowadzonych we współpracy z przedsiębiorcą.

Zgodnie z art. 86c ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, regulamin powinien obejmować następujące kwestie:

1. Prawa i obowiązki uczelni, pracowników oraz studentów i doktorantów w zakresie ochrony i korzystania z praw autorskich i praw pokrewnych oraz praw własności przemysłowej. Mogą to być:

1.1. postanowienie o zobowiązaniu pracownika uczelni lub innej osoby, do której stosuje się regulamin, do zgłoszenia uczelni wyniku prac B+R, podlegającego ochronie zgodnie z regulaminem; 

1.2. zagwarantowanie uczelni prawa pierwszeństwa do opublikowania utworu (fakultatywnie, w zależności od uznania uczelni);

1.3. zobowiązanie do zachowania poufności co do wyników prac B+R zarówno przez twórcę, jak i uczelnię;

1.4. określenie zakresu praw do korzystania z wyników B+R przez uczelnię w celach komercyjnych i niekomercyjnych, tj. np. do prowadzenia działalności dydaktycznej, oraz w celach badawczych;

1.5. zasady korzystania przez twórcę z wyników B+R po ich przekazaniu uczelni;

1.6. prawa przysługujące twórcy, w przypadku gdy uczelnia nie jest zainteresowana komercjalizacją wyników B+R;

1.7. zasady korzystania z infrastruktury uczelni przez jej pracowników i inne osoby, chcące współpracować z uczelnią przy pracach B+R lub ich zarządzaniu, albo przez osoby, które otrzymały granty od uczelni albo którym uczelnia udzieliła płatnego urlopu naukowego; w takiej sytuacji następuje podział praw do wyników prac.

2. Zasady wynagradzania twórców, w tym np.:

2.1. zasady podziału przychodów pochodzących z komercjalizacji wyników prac B+R pomiędzy twórcę, uczelnię lub jej jednostki;

2.2. sposób dokumentowania przychodów pochodzących z komercjalizacji danego wyniku prac B+R; wskazanie, czy twórca ma możliwość wglądu w taką dokumentację;

2.3. moment wypłaty wynagrodzenia;

2.4. wskazanie, czy ogólne zasady wynagradzania mogą być zmieniane w umowach zawieranych z twórcami i określenie ram takich modyfikacji.

3. Zasady i procedury komercjalizacji wyników badań naukowych i prac rozwojowych, w tym np.:

3.1. listę form komercjalizacji stosowanych przez uczelnię (np. komercjalizacja pośrednia, bezpośrednia, inkubatory przedsiębiorczości, centra transferu technologii);

3.2. wskazanie podmiotu, który podejmuje decyzję o komercjalizacji danego wyniku prac B+R na poziomie uczelni, oraz podmiotu, który na poziomie danego wydziału czy instytutu odpowiada za dany proces komercjalizacji i go kontroluje;

3.3. procedury i wytyczne stosowane przy ocenie, czy dane rozwiązanie nadaje się do komercjalizacji;

3.4. postanowienie zobowiązujące twórcę do współpracy przy procesie komercjalizacji;

3.5. opis procedury audytu komercjalizacji mającego na celu sprawdzenie, czy komercjalizacja danego wyniku B+R jest opłacalna, czy jest dokonywana zgodnie z zasadami ustalonymi w umowach i regulaminie.

4. Zasady korzystania z majątku uczelni wykorzystywanego do komercjalizacji wyników badań naukowych i prac rozwojowych oraz świadczenia usług naukowo-badawczych, w tym np.:

4.1. opis procedury wydawania zgody na korzystanie z majątku i infrastruktury uczelni w celu prowadzenia działań w ramach komercjalizacji;

4.2. wskazanie, kto posiada prawa do wyników B+R stworzonych z wykorzystaniem majątku/infrastruktury uczelni.

W związku z wprowadzeniem tzw. uwłaszczenia naukowców, rozszerzony został katalog obowiązkowych elementów regulaminu zarządzania PWI. Mianowicie od 1 października 2014 r. powinien on również określać:

1. zasady podziału środków uzyskanych z komercjalizacji między twórcą będącym pracownikiem uczelni publicznej a uczelnią;

2. zasady i tryb przekazywania uczelni publicznej przez pracownika, studenta lub doktoranta tej uczelni informacji o wynikach badań naukowych lub prac rozwojowych oraz o know-how związanym z tymi wynikami, informacji o uzyskanych przez pracownika środkach z komercjalizacji oraz zasady i tryb przekazywania przez pracownika przysługujących uczelni publicznej części środków uzyskanych z komercjalizacji;

3. zasady i tryb przekazywania pracownikowi przez uczelnię publiczną informacji o decyzjach dotyczących komercjalizacji, a także części środków uzyskanych z komercjalizacji.

Od 1 października 2014 roku do uchwalenia regulaminu zarządzania prawami własności intelektualnej zobowiązane są także instytuty PAN (art. 55 ust. 2 pkt 7) ustawy o PAN) oraz instytuty badawcze (art. 24 ust. 1a ustawy o instytutach badawczych). Jednak minimalny zakres tych regulaminów różni się od zakresu określonego w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym.

Przykładowy regulamin zarządzania prawami własności intelektualnej znajduje się pod adresem: http://bridge.gov.pl/aktualnosc/pokaz/regulamin-zarzadzania-prawami-wlasnosci-intelektualnej-okresla-komercjalizacje-badan-naukowych/freehash/###USER_viewerlink###.

Opracowanie:

Małgorzata Darowska, Partner
Marcin Alberski, Junior Associate
Bird & Bird
Maciej Gawroński sp.k.
www.twobirds.com/pl

Przeczytaj również

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło