Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Aktualności

Artykuł Rodzaje licencji

Rodzaje licencji

Rodzaje licencji


Umowy licencyjne pozwalają na różne ukształtowanie relacji między licencjodawcą a licencjobiorcą. Cechy licencji różnią się także nieznacznie w przypadku poszczególnych praw własności intelektualnej. Zasadniczo jednak każda licencja upoważnia licencjobiorcę do korzystania z przedmiotu tych praw. W tabeli 6.1 przedstawiono rodzaje licencji wraz ze wskazaniem praw, które mogą być nią objęte. W przedmiotowej tabeli opisano również warunki formalne, którym powinna odpowiadać umowa licencyjna.

TABELA. Rodzaje licencji vs. rodzaje praw własności intelektualnej
 

Rodzaj licencji

Cechy

Prawo/

wytwór

Warunki formalne umowy licencyjnej

Wyłączna

 

Licencjobiorca będzie jedynym uprawnionym do korzystania z wyników badań (przynajmniej w określony sposób).

W zależności od postanowień umowy, może nawet wyłączać prawo licencjodawcy do korzystania z jej przedmiotu.

Wszystkie wytwory chronione prawami własności intelektualnej.

Zawsze wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Licencja prawno-autorska wymaga wskazania pól eksploatacji, tak jak w przypadku przeniesienia z tych praw.

Niewyłączna

 

Licencjodawca może udzielić licencji także innym osobom.

Wszystkie wytwory chronione prawami własności intelektualnej.

W przypadku praw własności przemysłowej wymaga formy pisemnej pod rygorem nieważności.

Licencja prawno-autorska wymaga wskazania pól eksploatacji, choć nie wymaga formy pisemnej.

Pełna

 

Uprawnienia licencjobiorcy odpowiadają co do zakresu prawom licencjodawcy.

Wszystkie wytwory chronione prawami własności intelektualnej

jw.

Ograniczona

 

Licencjobiorca uzyskuje tylko część praw, które przysługują licencjodawcy.

Wszystkie wytwory chronione prawami własności intelektualnej.

jw.

Dorozumiana

 

Jeżeli umowa o wykonanie prac badawczych lub inna podobna umowa nie stanowi inaczej, domniemywa się, że wykonawca prac udzielił zamawiającemu licencji na korzystanie z wynalazków zawartych w przekazanych wynikach prac.

Wynalazek, wzór użytkowy, wzór przemysłowy, topografia układu scalonego.

jw.

Otwarta

 

Zob. wyjasnienie powyżej

Wynalazek, wzór użytkowy.

Realizowana w szczególnej procedurze.


Licencje w zakresie praw własności przemysłowej podlegają rejestracji w UPRP (w szczególności patenty) mogą być wpisane do tego rejestru. Uprawniony może zatem żądać dokonania odpowiedniej wzmianki w rejestrze, mówiącej o tym, że na dane prawo została udzielona licencja określonemu podmiotowi. Dzięki temu uprawniony z licencji wyłącznej (tj. licencjobiorca licencji wyłącznej) wpisanej do rejestru może na równi z uprawnionym z patentu dochodzić roszczeń z powodu naruszenia patentu, a więc jest chroniony tak, jak gdyby patent należał do niego.

Poszczególne rodzaje licencji nie mają charakteru rozłącznego, lecz występują w określonych konfiguracjach. Przykładowo, licencja niewyłączna może być zarówno pełna, jak i ograniczona. Jedynie licencja otwarta jest zawsze pełna i niewyłączna, a licencja przymusowa jest zawsze licencją niewyłączną.

Państwowa Jednostka Badawcza jako właściciel prawa własności przemysłowej może złożyć w UPRP nieodwołalne i niepodlegające zmianie oświadczenie o gotowości udzielenia licencji na korzystanie z jej wynalazku (lub wzoru użytkowego, wzoru przemysłowego lub topografii układu scalonego). Dochodzi w ten sposób do złożenia swego rodzaju oferty na tzw. licencję otwartą, która jest uregulowana w art. 80 prawa własności przemysłowej. Informacja o złożeniu tego oświadczenia podlega wpisowi do odpowiedniego rejestru.

Podmiot zainteresowany licencją może wówczas:

1) zawrzeć umowę licencyjną albo
2) przystąpić do korzystania z wynalazku za pisemnym powiadomieniem licencjodawcy w terminie jednego miesiąca od chwili rozpoczęcia korzystania z wynalazku.

Licencja otwarta jest pełna i niewyłączna, a opłata licencyjna nie może przekraczać 10% korzyści uzyskanych przez licencjobiorcę w każdym roku korzystania z wynalazku lub innych wytworów (po potrąceniu nakładów). Korzyści płynące z licencji otwartej polegają jednak na tym, że opłaty okresowe za ochronę wynalazku lub innego wytworu zmniejszają się o połowę.

Aby móc przynajmniej w pewnym stopniu kontrolować korzyści, jakie licencjobiorca będzie uzyskiwał z tytułu licencji, należy zastrzec w umowie obowiązek przekazywania licencjodawcy wszelkich dokumentów (np. faktur, rachunków, umów), które wskazują na osiągnięcie dochodu w wyniku korzystania z wynalazku lub innego wytworu. Ponadto licencjodawca powinien zastrzec w umowie możliwość przeprowadzenia u licencjobiorcy kontroli pod kątem rzetelnego przekazywania informacji wpływających na wysokość wynagrodzenia. W razie wykrycia nieprawidłowości, umowa powinna zobowiązywać licencjobiorcę do zwrotu kosztów kontroli. Umowa może w takiej sytuacji przewidywać również odpowiednią karę umowną tytułem nienależytego wykonania umowy.

UWAGA!
W celu możliwości weryfikacji prawidłowości obliczenia opłat licencyjnych, umowa powinna zastrzegać obowiązek udostępnienia przez licencjobiorcę dokumentów i informacji finansowych koniecznych do ustalenia opłat licencyjnych. Jeśli jest to uzasadnione przyjętym sposobem ustalania opłat licencyjnych, umowa może również upoważniać do wyznaczenia niezależnego audytora, który zweryfikuje wysokość należnych opłat licencyjnych.

Licencjobiorca może udzielić kolejnym osobom dalszych licencji na korzystanie z wyników badań (sublicencja), jednak w przypadku wynalazków, może to uczynić tylko za zgodą uprawnionego. Co więcej, udzielenie dalszej sublicencji, a więc tworzenie łańcucha kolejnych uprawnionych będących jednocześnie licencjobiorcami i licencjodawcami, jest niedozwolone (art. 76 prawa własności przemysłowej).

UWAGA!
Sublicencja dopuszczalna dla wynalazków: licencjodawca → pierwszy licencjobiorca → dalszy licencjobiorca (sublicencjobiorca)
Sublicencja niedopuszczalna dla wynalazków: licencjodawca → pierwszy licencjobiorca → dalszy licencjobiorca (sublicencjobiorca) → kolejny dalszy licencjobiorca (dalszy sublicencjobiorca)

W przypadku praw autorskich, licencjobiorca może udzielić sublicencji, jedynie wtedy, gdy wynika to wyraźnie z umowy zawartej z twórcą (uprawnionym) (art. 67 ust. 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych).

Udzielenie zgody na sublicencję może pociągać za sobą pewne korzyści finansowe dla uprawnionego, nie wykluczona jest bowiem możliwość zastrzeżenia w takiej zgodzie odpowiedniego wynagrodzenia w zamian za każdorazowe udzielenie sublicencji. Opłata ta może być przy tym określona jako kwota stała (za każdą umowę sublicencji, zawartą przez licencjobiorcę z poszczególnymi dalszymi licencjobiorcami) lub kwota stosunkowa (np. jako procent liczony od przewidywanego przychodu, jaki z umowy sublicencji może osiągnąć pierwszy licencjobiorca).

Źródło: Dentons/PWC

Przeczytaj również

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło