Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Aktualności

Artykuł Rola analiz jakościowych w wycenach technologii

Rola analiz jakościowych w wycenach technologii

Obserwacja rynku usług konsultingowych dotyczących komercjalizacji wskazuje na systematycznie rosnącą specjalizację. Dotyczy to również usług związanych z wyceną nowych technologii, które stały się popularne na rynku – zwłaszcza w ostatnich latach. Ze względu na swoją specyfikę duża część z tych usług bazowała na metodach dochodowych, związanych z symulacjami strumieni finansowych i ich dyskontowaniem odpowiednio wyznaczoną stopą dyskontową (DCF – discounted cash flow). Kluczem w tego typu wycenach był zawsze odpowiednio skonstruowany model takiej wyceny, który zawsze powinien uzasadniać przyjęcie określonych założeń. Sporadycznie pojawiają się również modele i wyceny oparte na analizach kosztowych i porównawczych. Te metodyki mogą być również wykorzystywane do budowy modelu opartego o DCF. Tego typu modele zawierają bardzo często bardzo zaawansowane metodyki ilościowe – głównie statystyczne, które same w sobie stanowią również uzasadnienie np. dla uwzględniania określonych ryzyk w takiej symulacji, które zawsze opiera się na pewnym poziomie niepewności.

Mimo, że najwięcej emocji budzi w praktyce konstrukcja modelu, dobór wiarygodnych metodyk, prawidłowość i wiarygodność uzyskanych obliczeń to pierwotnym i kluczowym elementem jest przyjęcie odpowiednich założeń. Najczęściej przyjęte założenia wynikają właśnie z uzyskanych wyników badań i wartości dodanych, które mogą być odpowiednio wykorzystane na rynku. Ekspert ds. wycen stara się na bazie tych założeń określić wartość (najczęściej tzw. godziwą) nowego rozwiązania, która pojawia się dopiero w kontekście jego zastosowania w wybranym scenariuszu. Oczywiście bazuje również na wytycznych związanych z wymogami finansowo-księgowymi. Punktem wyjścia w analizie założeń jest zatem dokładna analiza istoty dobra intelektualnego. Wymaga to bezpośredniej dyskusji z zespołem Twórców i poznaniem całego kontekstu tworzenia, kolejnych etapów badań i perspektywy dalszego rozwoju rozwiązania w określonych zastosowaniach. Wg danych MIT 70% przyszłych licencjobiorców było wcześniej znanych twórcom – zatem to twórca może i powinien uczestniczyć w planowaniu czy budowaniu strategii komercjalizacji.

Na bazie danych dostarczonych przez Twórców, przy weryfikacji informacji przez pryzmat potencjału rynkowego konstruowane są możliwe scenariusze i ścieżki komercjalizacji, na podstawie których konstruowane są założenia, wskaźniki, elementy uwzględniające ryzyko oraz determinanty symulacji rynkowych. Dokładna analiza jakościowa pozwala np. na przyjęcie założeń dotyczących dalszego rozwoju i postawienie hipotez. Modele statystyczne to modele symulacyjne – w związku z tym zawsze opierać się będą na pewnych założeniach. Z perspektywy badań rynku dane jakościowe wcale nie muszą być oczywiste – np. podczas badania rynku usług diagnostycznych okazało się, że mogą dotyczyć one produktów jedynie 2 producentów, z których jeden posiada już rozwiązanie diagnostyczne. Symulacja musi uwzględniać zatem bardzo duże ryzyko związane z możliwością braku zainteresowania ze strony tego producenta, który jeszcze nie dysponuje takim rozwiązaniem.

Najważniejszą i jednocześnie najtrudniejszą częścią analiz jakościowych są analizy formalne i prawne. Najczęściej kojarzone są one z trwałością monopolu prawnego, czyli rodzajem dobra intelektualnego, które posiada dana jednostka badawcza (lub przedsiębiorca). Najlepszym przykładem takiej analizy jest badanie zdolności patentowej danego zgłoszenia patentowego. Samo zgłoszenie nie stanowi jeszcze skutecznego monopolu, ale potencjalnie jest (z reguły znaczne) prawdopodobieństwo uzyskania patentu na wynalazek. Aby ocenić wartość takiego zgłoszenia niezbędna jest nie tylko analiza jakościowa związana z wartościami dodanymi danego rozwiązania, które mogą dokładanie zaprezentować sami twórcy, ale dokładna analiza szans na uzyskanie patentu. Czasem te szanse mogą nie być takie duże wbrew oczekiwaniom, ale z perspektywy wartości nie wyklucza to danego rozwiązania z komercjalizacji. Wartość może być trochę niższa, ale zamiast ochrony patentem, można próbować chronić dane rozwiązanie jako know-how, czyli poprzez tajemnicę przedsiębiorstwa. Analiza jakościowa w takim przypadku powinna wykazać, czy jest szansa na utrzymanie kluczowych informacji w tajemnicy.

Najważniejsza formalno-prawna część analizy jakościowej dotyczy jednak zupełnie innej sfery. Chodzi o pokonanie bariery wejścia na rynek, która jest warunkiem niezbędnym do komercjalizacji. Podczas realizacji projektów badawczych bardzo często zapomina się o sprawdzeniu wszystkich warunków formalnych związanych z wprowadzeniem danego produktu na rynek. Ma to fundamentalne znaczenie z perspektywy wartości danego dobra intelektualnego. Chodzi przede wszystkim o warunki rejestracji danego produktu, uzyskanie niezbędnych certyfikatów, np. rejestrację wyrobu medycznego, możliwość używania oświadczenia zdrowotnego na opakowaniu, obecność danej substancji aktywnej na listach dopuszczających do obrotu itd. Chodzi bowiem o możliwość spełnienia fundamentalnej zasady w wycenach tj.: żadne dobro intelektualne nie ma wartości samoistnej, wartość pojawia się jedynie w kontekście jego wdrożenia. Jeżeli formalnie nie ma możliwości jego wdrożenia – automatycznie nie ma ono praktycznej wartości rynkowej poza rynkiem ewentualnych produktów i usług badawczych (o ile prawo dopuszcza taką możliwość).

Niniejsze opracowanie ma jedynie charakter informacyjny i niewiążący - nie stanowi ono porady, opinii ani wyjaśnienia z zakresu doradztwa prawnego czy biznesowego. Przed podjęciem jakichkolwiek decyzji lub działań, konieczna jest każdorazowa indywidualna analiza stanu faktycznego i niezbędna analiza wszystkich uwarunkowań. Autorzy nie ponoszą jakiejkolwiek odpowiedzialności za działania podmiotów podjęte na podstawie niniejszego opracowania.

Dorota Krzewińska – Partner Zarządzający CoWinners Sp. z o.o., specjalizuje się w analizach potencjału rynkowego dóbr intelektualnych oraz analizie uwarunkowań niezbędnych do przygotowywania wycen nowych technologii, przygotowuje również scenariusze i strategie komercjalizacji, posiada doświadczenie regionalnego brokera technologicznego oraz koordynatora projektów wspierających instytucje otoczenia biznesu.

Zbigniew Krzewiński – doktor nauk ekonomicznych, główny konsultant firmy CoWinners Sp. z o.o., ekspert Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, doradca w szeregu projektach z zakresu komercjalizacji i wdrożeń nowych technologii, specjalista w zakresie projektowania regulacji i rozwiązań związanych z zarządzaniem własnością intelektualną na uczelniach.

CoWinners Sp. z o.o. specjalistyczna firma doradcza zajmująca się konsultingiem komercjalizacji wyników badań oraz procedur i procesów z tym związanych.

Przeczytaj również

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło

Ważne wydarzenia i terminy

 

Aktualności

Propozycje zwiększenia roli spółek celowych

Nowe propozycje ustwodawcy zmierzają do poszerzenia zakresu zadań spółek celowych oraz do zwiększenia znaczenia tego typu...

więcej
Najnowsze interpretacje organów podatkowych w zakresie ulgi badawczo-rozwojowej

Interpretacja poszczególnych przepisów ulgi badawczo-rozwojowej może sprawiać podatnikom pewne trudności.

więcej

Publikacje dla praktyków

thumbImage
Polityka rachunkowości w ramach komercjalizacji B+R
Egzemplarz bezpłatny