Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Porady praktyczne

Porady praktyczne Spółka celowa B + R i jej relacje z macierzystą jednostką naukową

Spółka celowa B + R i jej relacje z macierzystą jednostką naukową

W polskim ustawodawstwie można zauważyć tendencję do coraz szerszego otwierania się polskich jednostek naukowych na tworzenie zależnych od siebie spółek prawa handlowego, zajmujących się komercjalizacją wyników badań naukowych i prac rozwojowych. Co do zasady funkcjonowanie nowo utworzonych spółek jest praktycznie w całości uregulowane przepisami prawa handlowego, w szczególności ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1030 ze zm.). Silne związanie z macierzystą jednostką naukową pojawia się bowiem przede wszystkim na etapie tworzenia tej spółki, kiedy na utworzenie spółki lub na wniesienie do niej mienia może być konieczne uzyskanie zgody właściwych organów lub dokonania odpowiednich zgłoszeń (np. w przypadku PAN lub jej instytutów naukowych czy też w przypadku instytutów badawczych). Po utworzeniu spółki jej funkcjonowanie jest zaś niemal całkowicie poddane przepisom ustawy KSH.

Po utworzeniu spółki kompetencje jednostek naukowych w utworzonej przez siebie spółce celowej niczym nie różnią się od kompetencji wspólników innych spółek handlowych. Jednostka naukowa jako wspólnik spółki celowej może zatem mieć i wykonywać prawo do udziału w zysku spółki, prawo do kwoty przypadającej wspólnikowi w związku z likwidacją spółki, prawo pierwszeństwa do objęcia nowych udziałów lub wartości istniejących udziałów w podwyższonym kapitale zakładowym, prawo głosu na zgromadzeniach wspólników lub walnych zgromadzeniach, prawo kontroli działalności spółki, w przypadku gdy prawo to nie zostało wyłączone w umowie spółki i nie została powołana rada nadzorcza. W wykonywaniu swoich codziennych uprawnień jednostka naukowa co do zasady nie jest ograniczona koniecznością uzyskiwania zgód lub dokonywania jakichkolwiek zgłoszeń, chyba że chodziłoby o zbycie udziałów lub akcji w spółce prawa handlowego. Pewien wyjątek w tym względzie zachodzi natomiast w przypadku instytutów badawczych, które muszą mieć zgodę ministra nadzorującego na wykonywanie praw udziałowych czy akcyjnych. W przeciwnym razie czynności instytutu badawczego w takiej spółce będą nieważne z mocy prawa.

Do najpopularniejszych i najbardziej rekomendowanych form działania spółki celowej należą spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjne, czyli tzw. spółki kapitałowe. Bodaj najważniejszym uprawnieniem jednostki naukowej w takiej spółce jest wykonywanie prawa głosu na zgromadzeniu wspólników lub zgromadzeniu akcjonariuszy, ponieważ w ten sposób jednostka naukowa uzyskuje realny wpływ na działanie spółki oraz kontrolę nad jej zarządem. Problem jednak w tym, że kompetencje tych organów uchwałodawczych w zakresie bieżącej działalności spółki są dosyć ograniczone (bieżące zarządzanie spółką należy do domeny zarządu), zatem do bardzo ważnej rangi urasta kwestia odpowiedniego sformułowania postanowień umowy spółki lub jej statutu. W okresie późniejszym, w szczególności gdyby do spółki zostali dopuszczeni inni niż jednostka naukowa wspólnicy, konsekwencje zaniechań na etapie konstruowania spółki mogłyby okazać się bardzo negatywne w skutkach.

Do kodeksowych kompetencji organów uchwałodawczych w spółce kapitałowej, z pewnymi modyfikacjami występującymi w przypadku spółek jednoosobowych, zalicza się:

1) rozpatrzenie i zatwierdzenie sprawozdania zarządu z działalności spółki, sprawozdania finansowego za ubiegły rok obrotowy oraz udzielenie absolutorium członkom organów spółki z wykonania przez nich obowiązków;

2) postanowienie dotyczące roszczeń o naprawienie szkody wyrządzonej przy zawiązaniu spółki lub sprawowaniu zarządu albo nadzoru;

3) zbycie i wydzierżawienie przedsiębiorstwa lub jego zorganizowanej części oraz ustanowienie na nich ograniczonego prawa rzeczowego;

4) nabycie i zbycie nieruchomości, użytkowania wieczystego lub udziału w nieruchomości;

5) podjęcie uchwały o zmianie umowy spółki lub jej rozwiązaniu;

6) podjęcie uchwały o podziale zysków;

7) podjęcie uchwały o umorzeniu udziałów lub akcji;

8) powoływanie i odwoływanie członków zarządu lub rady nadzorczej;

9) w przypadku spółki z o.o. – zawarcie umowy o nabycie dla spółki nieruchomości albo udziału w nieruchomości lub środków trwałych za cenę przewyższającą jedną czwartą kapitału zakładowego, nie niższą jednak od 50 000 złotych, zawartą przed upływem dwóch lat od dnia zarejestrowania spółki, chyba że umowa ta była przewidziana w umowie spółki;

10)  w przypadku spółki akcyjnej – zawarcie umowy o nabycie dla spółki jakiegokolwiek mienia, za cenę przewyższającą jedną dziesiątą wpłaconego kapitału zakładowego, od założyciela lub akcjonariusza albo dla spółki lub spółdzielni zależnej od założyciela lub akcjonariusza spółki, przed upływem dwóch lat od dnia zarejestrowania spółki;

11)  w przypadku spółki z o.o. – rozporządzenie prawem lub zaciągnięcie zobowiązania do świadczenia o wartości dwukrotnie przewyższającej wysokość kapitału zakładowego;

12)  w spółce z o.o. – ustalanie wysokości i terminów wniesienia oraz zwrot dopłat;

13)  w spółce akcyjnej – emisja obligacji zamiennych lub z prawem pierwszeństwa i emisja warrantów subskrypcyjnych, jak również nabycie własnych akcji oraz udzielenie upoważnienia do ich nabycia.

Niektóre z powyższych kompetencji mogą być w umowie spółki lub statucie modyfikowane i wyłączane spod kompetencji zgromadzenia wspólników / walnego zgromadzenia, a niektóre takim modyfikacjom nie mogą być poddawane. Zawsze jednak, jeżeli miałoby dojść do rozszerzenia kompetencji wspólników zasiadających w organie uchwałodawczym spółki celowej, konieczne byłoby wpisanie danej kompetencji wyraźnie w umowie lub statucie spółki. W przeciwnym razie podjęcie czynności nieobjętej koniecznością uzyskania zgody wspólników będzie należało do wyłącznej kompetencji zarządu spółki.

Każda jednostka naukowa, tworząca spółkę handlową, powinna zastanowić się nad tym, czy powyższy katalog kompetencji jest wystarczający z jej punktu widzenia. Jeżeli zaś pożądane byłoby rozszerzenie tego katalogu, stosowne rozwiązania powinny zostać wyraźnie zapisane w umowie lub statucie spółki.

Źródło: www.bsskancelaria.pl

Przeczytaj również

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło

Ważne wydarzenia i terminy

 

Aktualności

Obrót krwią - nowe regulacje

Tworzenie rekombinowanych leków, analogicznych do tych pozyskiwanych z krwi ludzkiej, jest ciekawym kierunkiem rozwoju i...

więcej
Baza funduszy Venture Capital

Uruchomiliśmy internetowe narzędzie do monitorowania rynku inwestycji wysokiego ryzyka w projekty technologiczne.

więcej

Publikacje dla praktyków

thumbImage
Polityka rachunkowości w ramach komercjalizacji B+R
Egzemplarz bezpłatny