Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Aktualności

Artykuł Technologia podwójnego zastosowania poddana kontroli obrotu

Technologia podwójnego zastosowania poddana kontroli obrotu

W niektórych przypadkach transfer technologii może podlegać restrykcjom. Dotyczy to sytuacji, gdy przekazywana jest technologia służąca do produkcji, rozwoju i użytkowania tzw. towarów o znaczeniu strategicznym, czyli towarów podwójnego zastosowania oraz uzbrojenia.

Aby zapewnić nadzór przez organy państwowe nad miejscami, gdzie są wysyłane „wrażliwe” towary i technologie oraz nad ich zastosowaniem przez końcowego odbiorcę/użytkownika, wprowadzone zostały regulacje kontroli obrotu określonymi towarami, technologią i oprogramowaniem. Kontrole obrotu mają w szczególności służyć ochronie bezpieczeństwa wewnętrznego poszczególnych państw, zapobieganiu rozprzestrzeniania broni masowego rażenia, ochronie praw człowieka oraz zwalczaniu terroryzmu. Dotyczą one uzbrojenia oraz tzw. towarów podwójnego zastosowania, czyli takich, które mają zastosowanie cywilne, ale mogą, ze względu na swoje parametry i właściwości techniczne, znaleźć również zastosowanie w celach wojskowych. Przykładami takich towarów są np.: niektóry sprzęt elektroniczny (m.in. niektóre serwery i komputery), niektóre skanery, niektóre turbosprężarki i pomy, niektóre substancje chemiczne, metale i proszki metalu, stopy itd.

Regulacje kontroli obrotu wprowadzają dodatkowe restrykcje w zakresie obrotu kontrolowanymi towarami i technologią służącą do ich produkcji, użytkowania i rozwoju. Między innymi na przekazywanie technologii związanych z towarami podwójnego zastosowania do miejsc przeznaczenia poza Wspólnotą Europejską może być wymagane zezwolenie, które należy uzyskać od stosownych władz państwowych. Transfer technologii bez zezwolenia może skutkować nałożeniem sankcji finansowych i karnych na podmioty, które dopuściły się naruszenia.

Kontrole obrotu zostały zharmonizowane na poziomie Unii Europejskiej. W tym zakresie zostało wydanych kilka rozporządzeń unijnych, z czego podstawowe to rozporządzenie Rady (WE) nr 428/2009 z dnia 5 maja 2009 r. ustanawiające wspólnotowy system kontroli wywozu, transferu, pośrednictwa i tranzytu w odniesieniu do produktów podwójnego zastosowania (dalej: „Rozporządzenie UE”). Rozporządzenie to ma bezpośrednie zastosowanie w każdym kraju Unii Europejskiej i nie wymaga odrębnej implementacji do porządku prawnego poszczególnych państw Unii Europejskiej. Jest ono bardzo ważne, gdyż wprowadza m.in. listę towarów podwójnego zastosowania. Technologia służąca do produkcji, rozwoju oraz użytkowania tych towarów jest kontrolowana.

W Polsce obrót towarami i technologią podwójnego zastosowania jest dodatkowo regulowany ustawą z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa (dalej: „ustawa o kontroli obrotu”). Do tej ustawy zostało opublikowanych również szereg rozporządzeń wykonawczych.

Rozporządzenie UE definiuje pojęcie technologii, która może być kontrolowana, jeśli dotyczy towarów podwójnego zastosowania wskazanych na liście kontrolnej w tym rozporządzeniu. Zgodnie z Rozporządzeniem UE „technologia” to specyficzny rodzaj informacji, niezbędny do rozwoju produkcji lub użytkowania danego wyrobu; może mieć ona postać danych technologicznych lub pomocy technicznej. Dane technologiczne mogą mieć formę odbitek, planów, wykresów, modeli, wzorów, tabel, projektów technicznych i opisów, podręczników i instrukcji w formie pisemnej lub zarejestrowanej na innych nośnikach lub urządzeniach pamięci (takich jak dyski, taśmy) wyłącznie do odczytu. Natomiast pomoc techniczna może przybierać takie formy, jak: przekazanie instrukcji, umiejętności, szkolenie, przekazanie wiedzy na temat eksploatacji oraz usługi konsultacyjne, a ponadto może obejmować transfer danych technologicznych.

Zgodnie z Rozporządzeniem UE kontroli podlega transfer technologii w sposób materialny oraz niematerialny. W konsekwencji, w przypadku uznania, że dana technologia jest kontrolowana (m.in. ponieważ jest ona związana z towarami podwójnego zastosowania), stosownego zezwolenia może wymagać jej transfer poza terytorium Wspólnoty Europejskiej zarówno w formie materialnej (przekazywanie technologii w formie papierowych projektów, planów lub zapisów elektronicznych, np. na dysku przenośnym), jak i w formie niematerialnej za pośrednictwem mediów elektronicznych, w tym za pośrednictwem faksu, telefonu, poczty elektronicznej lub wszelkich innych środków elektronicznych.

Aby ograniczyć ryzyko nałożenia kar za transfer technologii bez stosownego zezwolenia, podmioty (w tym państwowe jednostki badawcze) powinny przede wszystkim dokonać analizy wykazu towarów podwójnego zastosowania wskazanego w Rozporządzeniu UE i ustalić, czy technologia, którą zamierzają transferować, dotyczy towarów podwójnego zastosowania. Jeśli tak, to należy wystąpić o stosowne zezwolenie na wywóz do organu kontroli obrotu, którym – zgodnie z ustawą o obrocie – jest obecnie minister właściwy do spraw gospodarki [1]. Rekomendowane jest również, aby podmioty, które dokonują transferów kontrolowanej technologii, wdrożyły stosowne procedury mające na celu wprowadzenie nadzoru nad transferem technologii w spółce, identyfikację transferów, które mogą być kontrolowane, oraz wnioskowania o stosowne zezwolenia. Procedury takie służą ograniczeniu ryzyka dokonania transferu bez stosownego zezwolenia.

Konsekwencje naruszenia regulacji kontroli mogą być dotkliwe. Między innymi dokonanie obrotu (w tym transferu technologii) bez zezwolenia jest zagrożone karą pozbawienia wolności do 10 lat oraz karą pieniężną do 200 tys. złotych. Dodatkowo, naruszanie regulacji kontroli obrotu rodzi ryzyko pogorszenia reputacji i relacji z podmiotami współpracującymi.

Autor: Deloitte Doradztwo Podatkowe Sp. z o.o.


[1] Ze względu na planowaną likwidację Ministerstwa Gospodarki kompetencje związane z kontrolą obrotu znajdą się najprawdopodobniej w Ministerstwie Rozwoju, jednakże na ten moment brak jest stosownych aktów prawnych, które by to oficjalnie potwierdzały.

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło

Ważne wydarzenia i terminy

 

Aktualności

Baza funduszy Venture Capital

Uruchomiliśmy internetowe narzędzie do monitorowania rynku inwestycji wysokiego ryzyka w projekty technologiczne.

więcej
Zasady bankowania tkanek w świetle znowelizowanej ustawy transplantacyjnej

W porównaniu do starej wersji ustawy transplatacyjnej, została wyraźnie rozróżniona kwestia przeszczepiania tkanek i komórek od...

więcej

Publikacje dla praktyków

thumbImage
Polityka rachunkowości w ramach komercjalizacji B+R
Egzemplarz bezpłatny