Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Aktualności

Artykuł Udzielenie bezpłatnej licencji na korzystanie ze znaku towarowego przez uczelnię publiczną

Udzielenie bezpłatnej licencji na korzystanie ze znaku towarowego przez uczelnię publiczną

Znakiem towarowym jest oznaczenie, które można przedstawić w sposób graficzny i które pozwala na odróżnienie towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów innego przedsiębiorstwa. Znak towarowy może być objęty prawem ochronnym (w wyniku zgłoszenia go w Urzędzie Patentowym), na mocy którego nabywa się wyłączne prawo do używania takiego znaku w sposób zarobkowy lub zawodowy. Właściciel prawa ochronnego na znak towarowy może jednak umożliwić korzystanie z niego w sposób zarobkowy lub zawodowy także innym podmiotom w drodze zawarcia umowy licencyjnej.

Udzielenie licencji na korzystanie ze znaku towarowego jest zazwyczaj prostą czynnością – wystarczy podpisanie umowy przez jej obie strony (licencjodawcę i licencjobiorcę). Jednak w przypadku udzielenia licencji na korzystanie ze znaku towarowego przez uczelnię publiczną należy uwzględnić dodatkowe wymagania wynikające ze szczegółowych przepisów regulujących kwestie rozporządzania mieniem uczelni publicznej, zawarte w ustawie z dnia 27 lipca 2006 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym  („Prawo o szkolnictwie wyższym”) oraz ustawie z dnia 8 sierpnia 1996 r. o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa („Ustawa o uprawnieniach SP”).

Czyja zgoda jest wymagana?

Na podstawie wskazanych przepisów, rozporządzenie przez uczelnię publiczną składnikami aktywów trwałych wymaga zgody ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa, gdy wartość rynkowa przedmiotu rozporządzenia przekracza równowartość w złotych kwoty 250 000 euro.

W pierwszej kolejności należy ocenić, czy udzielenie licencji na używanie znaku towarowego stanowi rozporządzenie składnikami aktywów trwałych w rozumieniu przywołanych powyżej ustaw.

Prawa do znaków towarowych jako prawa majątkowe nadające się do gospodarczego wykorzystania uznawane są za wartości niematerialne i prawne i zaliczane są do aktywów trwałych [1]. Co do zasady, udzielenie licencji na używanie znaku towarowego nie stanowi czynności rozporządzającej, jednak „rozporządzenie” na gruncie Prawa o szkolnictwie wyższym oraz Ustawy o uprawnieniach SP powinno być rozumiane rozszerzająco [2] – obejmuje ono także oddanie składników aktywów trwałych do korzystania innym podmiotom na podstawie umów prawa cywilnego, bez względu na to, czy ma ono charakter odpłatny. Rozporządzeniem na gruncie omawianych ustaw jest bowiem czynność prawna prowadząca do utraty, pomniejszenia lub zmiany prawa majątkowego niezależnie od tego, czy dochodzi do uzyskania świadczenia ekwiwalentnego. Z tego względu udzielenie bezpłatnej licencji na korzystanie ze znaku towarowego należy uznać za rozporządzenie składnikiem aktywów trwałych w rozumieniu Prawa o szkolnictwie wyższym oraz Ustawy o uprawnieniach SP.

Kiedy należy dokonywać wyceny?

Rozporządzenie przez uczelnię publiczną składnikami aktywów trwałych wymaga zgody ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa, gdy wartość rynkowa przedmiotu rozporządzenia przekracza równowartość w złotych kwoty 250 000 euro. Przepisy nie przewidują zatem wprost obowiązku dokonania wyceny prawa ochronnego na znak towarowy w przypadku rozporządzenia nim, jednak konieczne jest określenie jego wartości, aby ocenić, czy dane rozporządzenie wymaga zgody ministerialnej, o której mowa powyżej.

Zgodnie z przepisami Ustawy o uprawnieniach SP, w przypadku wnioskowania o wyrażenie zgody na rozporządzenie mieniem uczelni publicznej dopuszczalne są dwie możliwości potwierdzenia wartości rynkowej przedmiotu rozporządzenia:

1) wycena rzeczoznawcy

albo

2) oświadczenie wnioskodawcy.

Zastosowanie drugiej z metod możliwe jest jedynie w sytuacji, gdy wartość rynkową przedmiotu rozporządzenia można ustalić na podstawie opublikowanych cenników lub notowań giełdowych albo jeśli koszt wyceny przewyższa 20% wartości bilansowej przedmiotu rozporządzenia. Można argumentować, że skoro na potrzeby uzyskania zgody ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa dopuszczalne są dwie powyższe metody potwierdzania wartości składników aktywów trwałych, ich zastosowanie do określenia wartości rynkowej mienia powinno być także możliwe w braku konieczności składania wniosku o zgodę. W konsekwencji, jeśli wartość rynkową przedmiotu rozporządzenia można ustalić na podstawie opublikowanych cenników lub notowań giełdowych albo jeśli koszt wyceny przewyższa 20% wartości bilansowej przedmiotu rozporządzenia, dokonanie wyceny nie będzie niezbędne. Należy jednak mieć na uwadze, że dokonanie wyceny prawa ochronnego na znak towarowy w celu ustalenia jego wartości rynkowej może mieć znaczenie w aspekcie zgodności działalności uczelni publicznej z wymogami legalności, gospodarności, celowości i rzetelności, podlegającymi kontroli przez Najwyższą Izbę Kontroli.

Ustalenie wartości rynkowej przedmiotu rozporządzenia ma doniosłe znaczenie praktyczne, ponieważ niedochowanie wymagania uzyskania zgody ministerialnej na rozporządzenie mieniem, w przypadku gdy jego wartość rynkowa przekracza równowartość 250 000 euro, skutkuje nieważnością rozporządzenia [3].

Podsumowując, przepisy Prawa o szkolnictwie wyższym oraz Ustawy o uprawnieniach SP nie przewidują obowiązku dokonania wyceny prawa ochronnego na znak towarowy w przypadku udzielenia bezpłatnej licencji na korzystanie ze znaku. Ze względu jednak na wymóg uzyskania zgody ministra właściwego do spraw Skarbu Państwa na rozporządzenie składnikiem aktywów trwałych, którego wartość rynkowa przekracza równowartość 250 000 euro, konieczne jest określenie wartości rynkowej tego prawa (sprawdzenie, czy nie nastąpiło przekroczenie wskazanego progu). Potwierdzenie wartości rynkowej może być dokonane na podstawie wyceny rzeczoznawcy bądź, w określonych sytuacjach, w drodze oświadczenia uczelni.

Kwestie podatkowe

Udzielenie nieodpłatnej licencji na znak towarowy co do zasady nie spowoduje po stronie uczelni obowiązku zapłaty podatku dochodowego, gdyż nie będzie ona osiągała przychodu. Niemniej, kluczowe w tym zakresie będą powiązania kapitałowe między uczelnią a licencjobiorcą, ponieważ udzielenie nieodpłatnej licencji np. zależnej w 100% spółce może być kwestionowane przez organy podatkowe w oparciu o regulacje dotyczące cen transferowych. Natomiast podmiot, który otrzymuje nieodpłatną licencję, może być zobowiązany do wykazania przychodu z tytułu nieodpłatnego świadczenia w jego wartości rynkowej.

Z kolei dla potrzeb VAT fakt udzielenia nieodpłatnej licencji nie spowoduje konieczności wystawienia faktury VAT na licencjobiorcę. Natomiast pozostałe skutki podatkowe w VAT zależą od okoliczności, czy nieodpłatne świadczenie usług w postaci licencji na znak towarowy zostanie uznane za wykonywane w ramach działalności gospodarczej uczelni lub nie. W tym drugim wypadku może być konieczne samonaliczenie VAT należnego i jego wpłata do Urzędu Skarbowego przez uczelnię. Stwierdzenie, czy nieodpłatna licencja została udzielona w ramach działalności gospodarczej uczelni jak również określenie podstawy opodatkowania VAT, wymaga każdorazowo indywidualnej oceny w konkretnych okolicznościach sprawy.

Źródło: PwC


[1] Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, do której odwołuje się Prawo o szkolnictwie wyższym oraz Ustawa o uprawnieniach SP.
[2] Zob. np. P. Mierzejewski, D. Trzcińska, Ustawa o zasadach wykonywania uprawnień przysługujących Skarbowi Państwa. Komentarz, Legalis 2011.
[3] Art. 5a ust. 2 Ustawy o uprawnieniach SP.

Przeczytaj również

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło