Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Aktualności

Artykuł Ujęcie księgowe sprzedaży wyników prac B+R

Ujęcie księgowe sprzedaży wyników prac B+R

Zgodnie z definicją zapisaną w ustawie o rachunkowości, przychody to: uprawdopodobnione powstanie w okresie sprawozdawczym korzyści ekonomicznych; o wiarygodnie określonej wartości; w formie zwiększenia wartości aktywów, albo zmniejszenia wartości zobowiązań, które doprowadzą do wzrostu kapitału własnego lub zmniejszenia jego niedoboru w inny sposób niż wniesienie środków przez udziałowców lub właścicieli (art. 3 ust.1 pkt 30 ustawy o rachunkowości).

W związku z brakiem wytycznych w ustawie o rachunkowości, dotyczących uznawania przychodu, na mocy art. 10 ust. 3 ustawy, wskazówek należy szukać w MSR 18 „Przychody”.

Międzynarodowy Standard Rachunkowości 18 zawiera wytyczne ujmowania przychodów powstających w wyniku:
1) sprzedaży dóbr,
2) świadczenia usług,
3) użytkowania przez inne podmioty aktywów jednostki gospodarczej, przynoszących odsetki, tantiemy i dywidendy (§ 1 MSR 18).

UWAGA!
Jako dobra traktowane są pozycje wytworzone przez jednostkę w celu ich sprzedaży, jak również pozycje zakupione z zamiarem odsprzedaży.

Wymienione wyżej dwie kategorie, tj. sprzedaż oraz opłaty za użytkowanie aktywów przez inne podmioty, są kluczowymi sposobami uzyskania przychodów przez PJB komercjalizującą wyniki swoich prac.

Aby przychody ze sprzedaży dóbr zostały ujęte w rachunku zysków i strat, muszą być spełnione następujące warunki (§ 14 MSR 18):

  • jednostka przekazała nabywcy znaczące ryzyko i korzyści wynikające z praw własności do dóbr;
  • jednostka przestaje być trwale zaangażowana w zarządzanie sprzedanymi dobrami w stopniu, w jakim zazwyczaj funkcję taką realizuje się wobec dóbr, do których ma się prawo własności; jednostka nie sprawuje też nad nimi efektywnej kontroli;
  • kwotę przychodów można wycenić w wiarygodny sposób;
  • istnieje prawdopodobieństwo, że jednostka uzyska korzyści ekonomiczne z tytułu przeprowadzonej transakcji;
  • koszty poniesione oraz te, które zostaną poniesione przez jednostkę gospodarczą w związku z transakcją, można wycenić w wiarygodny sposób.

PRZYKŁAD
Instytut XyZ opracował inteligentne urządzenie radiometryczne nowej generacji z bezprzewodową teletransmisją. Jednostka sprzedała to wytworzone we własnym zakresie urządzenie przedsiębiorstwu ABC.

Przychody ze sprzedaży zostaną ujęte w rachunku zysków i strat, ponieważ:

  • jednostka przekazała ryzyko i korzyści wynikające z praw własności do dóbr – nastąpiło bowiem fizyczne przekazanie urządzenia (jeśli na podstawie umowy urządzenie zostałoby uznane za dostarczone pod warunkiem jego zainstalowania, a instalacja ta nie byłaby jeszcze zakończona, wówczas na jednostce nadal ciążyłoby znaczące ryzyko);
  • jednostka przestała być trwale zaangażowana w zarządzanie sprzedanymi dobrami – po sprzedaniu urządzenia jednostka nie ma wpływu na jego dalsze wykorzystanie;
  • kwotę przychodów można ocenić w wiarygodny sposób – na podstawie umowy sprzedaży;
  • jest prawdopodobne, że jednostka uzyska korzyści ekonomiczne z tytułu przeprowadzonej transakcji – była to transakcja z wieloletnim kontrahentem, który zawsze wywiązywał się terminowo ze swoich zobowiązań;
  • poniesione przez jednostkę koszty zostały w sposób wiarygodny wycenione – jednostka prowadzi czytelną i przejrzystą ewidencję kosztów.

UWAGA!
W sytuacji sprzedaży wielokrotnej ważne jest, aby ujęcie w księgach przychodów i związanych z nimi kosztów dostarczenia danego dobra lub usługi nastąpiło w tym samym czasie. Natomiast w przypadku sprzedaży jednorazowej, w której strona nie jest zobowiązana do spełnienia dodatkowych świadczeń, zasadniczo jednostka może natychmiastowo rozpoznać przychód.

PRZYKŁAD
Instytut XyZ wytworzył we własnym zakresie technologię wytwarzania silikonowych kompozytów ceramizujących na osłony przewodów elektrycznych.

Wariant A. Technologia zostanie sprzedana jednorazowo przedsiębiorstwu prywatnemu – jedynemu, które zajmuje się tego typu działalnością na terenie Polski. Wówczas, zgodnie z zasadą współmierności, w okresie, w którym transakcja miała miejsce, zostanie zaksięgowany całkowity przychód z transakcji, jak również całkowity koszt nakładów poniesionych na prace rozwojowe.
Wariant B. Technologia zostanie sprzedana wielokrotnie – jednostka szacuje, że dojdzie do 6 takich transakcji. Wówczas zgodnie z zasadą współmierności, w okresie, w którym konkretna transakcja miała miejsce, zostanie zaksięgowany całkowity przychód z pojedynczej transakcji, jak również całkowity koszt nakładów poniesionych na prace rozwojowe, podzielony przez szacowaną liczbę transakcji (w tym przypadku 6).

Przychody powstające w wyniku użytkowania przez inne podmioty gospodarcze aktywów PJB przynoszących tantiemy, ujmuje się zgodnie z zasadami przedstawionymi poniżej, o ile (§ 29 MSR 18):
– istnieje prawdopodobieństwo, że jednostka uzyska korzyści ekonomiczne z tytułu przeprowadzonej transakcji oraz
– kwota przychodów może być wyceniona w wiarygodny sposób.

Mówiąc o sprzedaży wyników prac badawczych i rozwojowych, należy rozróżnić:

  • sprzedaż jednorazową – wówczas podstawowe księgowanie to: Ma przychód, Wn koszt, przy czym koszt jest rozumiany jako łączna wartość zbywanych aktywów;
  • sprzedaż wielokrotną – w takim przypadku należy oszacować, jak długo bądź ile razy PJB może zbyć daną pozycję; na podstawie takich szacunków księgowanie będzie wyglądać następująco: Ma przychód, Wn koszt odpowiadający procentowi wartości danych aktywów naliczonych jako amortyzacja.

Przychody w sektorze publicznym ewidencjonowane są w zespole 7 „Przychody i koszty ich uzyskania” na kontach (A. Zysnarska, Rachunkowość jednostek budżetowych, s. 312.):

  • „Sprzedaż produktów i koszt ich wytworzenia”;
  • „Sprzedaż towarów i wartość ich zakupu”;
  • „Dotacje i środki na inwestycje”;
  • „Przychody i koszty finansowe”;
  • „Pozostałe przychody i koszty”.

PRZYKŁAD
Instytut XyZ zamierza sprzedawać program komputerowy, wysyłając go pocztą elektroniczną klientom, po wpłaceniu przez nich opłaty na konto. Zaksięgowanie sprzedaży programu może wyglądać następująco: Zgodnie z ustawą o rachunkowości, w przypadku sprzedaży wielokrotnej programu komputerowego nałożona jest ewidencja szczegółowa dla kosztów sprzedaży, np.:

Wn

Ma

Konto 76-1 „Pozostałe koszty operacyjne”

Konto 07 „Odpisy umorzeniowe wartości niematerialnych i prawnych”

Zgodnie z ustawą o rachunkowości, w przypadku sprzedaży wielokrotnej programu komputerowego nałożona jest ewidencja szczegółowa dla kosztów sprzedaży, np.:

Wn

Ma

Konto 76-1 „Pozostałe koszty operacyjne”

Konto 07 „Odpisy umorzeniowe wartości niematerialnych i prawnych”

W przypadku wystąpienia odpisów nieplanowych, odzwierciedlających trwałą utratę wartości składników przed pełnym ich zamortyzowaniem (umorzeniem), np. z powodu wygaśnięcia patentu, licencji itp.:

a)     a) odpis całości lub części wartości niezamortyzowanej:

Wn

Ma

Konto 76-1 „Pozostałe koszty operacyjne”

Konto 07 „Odpisy umorzeniowe wartości niematerialnych i prawnych”

b)  korekta odpisu, wobec ustania przyczyny utraty wartości, np.: z powodu przedłużenia umowy licencyjnej, patentu:

Wn

Ma

Konto 07 „Odpisy umorzeniowe wartości niematerialnych i prawnych”

Konto 76-0 „Pozostałe przychody operacyjne”

Wyksięgowanie z ewidencji bilansowej składników wartości niematerialnych w związku z ich sprzedażą, darowizną, utratą przydatności dla jednostki:

a)   wartość początkowa do wysokości dokonanych odpisów amortyzacyjnych i odpisów z tytułu utraty wartości:

Wn

Ma

Konto 07 „Odpisy umorzeniowe wartości niematerialnych i prawnych”

Konto 02 „Wartości niematerialne i prawne”

b)     nadwyżka wartości początkowej nad dotychczas dokonanymi odpisami (wartość netto):

Wn

Ma

Konto 76-1 „Pozostałe koszty operacyjne”

Konto 02 „Wartości niematerialne i prawne”

Wyksięgowanie z ewidencji wartości niematerialnych i prawnych składnika całkowicie zamortyzowanego:

Wn

Ma

Konto 07 „Odpisy umorzeniowe wartości niematerialnych i prawnych”

Konto 02 „Wartości niematerialne i prawne”

W przypadku przeprowadzenia komercjalizacji poprzez sprzedaż technologii, PJB traci najczęściej wpływ na wykorzystanie wyników prac B+R.

Źródło: Dentons/PWC

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło