Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Plik Umowa wniesienia aportu z komentarzem

I. Uwagi ogólne

Umowa spółki powinna zawierać postanowienia dotyczące wniesienia wkładów wspólników. Przepisy KSH nie definiują pojęcia wkładu. Mając na uwadze przedmiot wkładu możemy podzielić go w szczególności na wkład pieniężny oraz wkład niepieniężny (aport)[1]. Przedmiotem wkładu pieniężnego jest oznaczona wartość ekonomiczna wyrażona w postaci sumy pieniężnej, natomiast wkładem niepieniężnym są aktywa, które nie stanowią wkładów pieniężnych.[2]

Zgodnie z postanowieniem SN z dnia 19 września 1990 r. wskazać należy, że: „aportem w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością mogą być wszelkie przedmioty majątkowe (rzeczy i prawa), o ile są zbywalne i mogą jako aktywa wejść do bilansu spółki, przy czym muszą być one wymienione w umowie ze wskazaniem osoby wnoszącej i przyznanych za ten aport udziałów (art. 166 KH)”.[3]

W literaturze przyjmuje się zdolność aportową praw własności przemysłowej, czy szerzej praw na dobrach niematerialnych. [4]

II. Zdolność aportowa praw własności przemysłowej

Wskazać należy, że zdolność aportową mają prawa własności przemysłowej o charakterze zbywalnym, w tym:

a. prawa wyłączne: patent, prawo ochronne na znak towarowy, prawo ochronne na wzór użytkowy, prawo z rejestracji wzoru przemysłowego, prawo z rejestracji topografii układu scalonego, dodatkowe prawo ochronne;

b. prawa służące do uzyskania ochrony: prawo do patentu, prawo do prawa ochronnego na wzór użytkowy, prawo do rejestracji;

c. uprzednie pierwszeństwo do uzyskania patentu, prawa ochronnego lub prawa do rejestracji

d. prawo do dokonanego w Urzędzie Patentowym zgłoszenia znaku towarowego, na który jeszcze nie udzielono prawa ochronnego.

Jak wskazuje K. Szczepanowska-Kozłowska[5] zdolność aportową mają też uprawnienia wynikające z licencji na korzystanie z praw własności przemysłowej, które można przenieść w drodze przelewu wierzytelności i przejęcia długu za zgodą licencjodawcy. Przejęcie długu wymaga dodatkowo odrębnej, akcesoryjnej wobec wniesienia aportu czynności prawnej.

Przedmiotem aportu może być również know-how. Podkreślić więc należy, że każdy przedmiot o charakterze majątkowym, posiadający określoną wartość oraz znajdujący się w obrocie cywilnym, może stanowić wkład niepieniężny, a w szczególności może nim być opracowana przez wnioskodawcę technologia wytwarzania określonych wyrobów (nieopatentowana) nową, nieznaną innym osobom metodą, występująca w obrocie jako know-how.

III. Patent jako przedmiot aportu

Patent może stanowić przedmiot aportu, ze względu na swoją zbywalność. Patenty są udzielane – bez względu na dziedzinę techniki – na wynalazki, które są nowe, posiadają poziom wynalazczy i nadają się do przemysłowego stosowania (art. 24 PrWłPrzem). Ustawodawca wyłącza expressis verbis możliwość uznania za wynalazek pewnych kategorii wytworów, metod, teorii i odkryć, które w szczególności nie mogą być uznane za wynalazek i z tego powodu nie mają zdolności patentowej (art. 28 PrWłPrzem). Zgodnie z art. 29 PrWłPrzem, od możliwości patentowania wyłączone są wynalazki ze względu na ich sprzeczność z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami; objęte tym zakazem są także niektóre odmiany roślin  i rasy zwierząt oraz sposoby hodowli oraz pewne sposoby leczenia ludzi i zwierząt i sposoby diagnostyki.

Wskazać należy, że patent jest prawem podmiotowym o charakterze bezwzględnym, powstającym na mocy decyzji Urzędu Patentowego, który wydaje decyzję o udzieleniu patentu, jeżeli zostały spełnione ustawowe warunki do jego uzyskania (art. 52 ust. 1PrWłPrzem). Decyzja ma charakter konstytutywny.

Udzielenie patentu następuje pod warunkiem wniesienia opłaty za pierwszy okres ochrony. Brak takiej opłaty w wyznaczonym terminie (3 miesięcy od daty doręczenia wezwania – art. 224 ust. 1 PrWłPrzem) skutkuje stwierdzeniem wygaśnięcia decyzji o udzieleniu patentu (art. 52 ust. 2 PrWłPrzem). Zgodnie z art. 53 PrWłPrzem, udzielone patenty są wpisywane do rejestru patentowego. Udzielenie patentu stwierdza się przez wydanie dokumentu patentowego wraz z opisem patentowym obejmującym opis wynalazku, zastrzeżenia patentowe i rysunki. Opis patentowy jest publikowany przez Urząd Patentowy (art. 54 ust. 1 i 2 PrWłPrzem). Patent jest udzielany na 20 lat od dnia zgłoszenia pod warunkiem wniesienia opłaty okresowej.

Jak wskazuje P. Kostański[6] istotą prawa z patentu jest zapewnienie uprawnionemu ekonomicznych korzyści z eksploatacji chronionego rozwiązania, co jest możliwe przy istnieniu ustawowej konstrukcji wyłączności prawa z patentu, a więc możliwość skutecznego zakazania osobom trzecim zawodowego lub zarobkowego korzystania z patentu.

Rozważając zdolność aportową patentu, z punktu widzenia jego przydatności (użyteczności) i wartości dla spółki, istotne znaczenie mogą mieć ograniczenia, które są właściwe prawu patentowemu, w tym np. art. 69 PrWłPrzem. Podnieść również należy, że na wycenę wartości wnoszonego aportem patentu mogą mieć wpływ zarówno prawa tzw. używaczy (art. 71 PrWłPrzem), jak i używaczy następczych.

Zgodnie z art. 67 ust 2 PrWłPrzem umowa o przeniesienie patentu wymaga, pod rygorem nieważności, zachowania formy pisemnej. Przeniesienie prawa z patentu następuje najczęściej na podstawie umowy (sprzedaży, darowizny, zamiany, umowy nienazwanej). Ustawa – Prawo własności przemysłowej nie przewiduje żadnej szczególnej formy przeniesienia patentu. Treść stosunków umownych może być kształtowana przez strony w granicach swobody umów (art.353 (1)) Przeniesienie prawa z patentu najczęściej jest umową odpłatną. Czynność prawna, której przedmiotem jest patent, ma podwójny skutek: zobowiązująco-rozporządzający (przenoszący prawo).

W przypadku wniesienia tego prawa jako wkładu niepieniężnego do spółki następuje to w umowie założycielskiej spółki lub w umowie o objęciu udziałów albo akcji przy podwyższeniu kapitału zakładowego. Przeniesienie patentu staje się skuteczne, zgodnie z art. 67 ust 3 PrWłPrzem, wobec osób trzecich z chwilą wpisu przeniesienia do rejestru patentowego. Natomiast w stosunku między stronami następuje z chwilą zawarcia umowy. Istotne w przypadku, gdy z prawo z patentu jest przedmiotem aportu do spółki jest wycena wartości patentu dla spółki. Patent może być także przedmiotem sukcesji generalnej w przypadku przekształceń spółek (przedsiębiorców).

IV. Orzecznictwo

1. Wyrok SN z dnia 19.10.2006, V CSK 215/06

Oświadczenia wspólników spółki jawnej o objęciu udziałów w spółce z o.o. i pokryciu go wkładem oraz uchwała spółki z o.o. o podwyższeniu kapitału zakładowego nie stanowią jednej czynności prawnej o skutku zobowiązującym i rozporządzającym. Do przeniesienia na spółkę z o.o. jako aportu użytkowania wieczystego konieczne jest zawarcie umowy rozporządzającej.

2. Wyrok SN z dnia 8.04.2003, IV CKN 51/01

O tym, że doszło do wniesienia przedsiębiorstwa jako aportu do spółki, decyduje zakres przekazanego majątku, praw i zobowiązań. Wniesienie musi dotyczyć przedsiębiorstwa jako całości, a nie tylko niektórych jego składników nawet o znacznej wartości. Jednakże nawet wyłączenie niektórych składników nie uniemożliwia przyjęcia, że doszło do zbycia (wniesienia jako aportu) przedsiębiorstwa w rozumieniu art. 55[1] KC, jeśli na nabywcę przeszło to minimum dóbr materialnych i niematerialnych oraz środków i sposobów, jakie konieczne są do podjęcia przez niego takiej działalności gospodarczej, jaką prowadził zbywca.

3. Wyrok SN z dnia 17.03.2016, II CSK 392/15

I. Samodzielność regulacji zawartej w ustawie z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz. 1014) prowadzi do wniosku, że pierwszeństwo z art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy przysługuje dzierżawcy tylko wówczas, gdy Agencja dokonuje sprzedaży nieruchomości. Czynność wniesienia nieruchomości tytułem aportu do spółki akcyjnej na pokrycie akcji w podwyższonym kapitale akcyjnym tej spółki czynność ustawa o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa w art. 24 ust. 1 pkt 3 traktuje jako odrębny od sprzedaży sposób, mechanizm, gospodarowania zasobem.

II. Pierwszeństwo przewidziane w art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz.1014 ze zm.) przysługuje dzierżawcy tylko wtedy, gdy Agencja Nieruchomości Rolnych dokonuje sprzedaży nieruchomości.

4.  Wyrok SN z dnia 9.08.2001, II CKN 111/99

1. Niewykonanie przez wspólnika, ciążącego na nim z mocy umowy spółki z o.o., obowiązku przeniesienia na spółkę tytułem aportu określonego mienia wywołuje w majątku spółki szkodę równą wartości tego mienia i podlega ocenie według reguł odpowiedzialności kontraktowej (art. 471 KC). Brak w majątku spółki z o.o. określonego mienia stanowi w tej sytuacji normalne następstwo zaniechania wspólnika (art. 361 § 1 KC). Jeżeli jednak w chwili zawierania umowy spółki z o.o. wniesienie aportu nie było możliwe ani nie stało się możliwe później, wspólnik, w ramach odpowiedzialności przewidzianej w art. 471 KC, może się ekskulpować, natomiast jego ewentualna świadomość niemożliwości wniesienia aportu może skutkować odpowiedzialnością na podstawie art. 387 § 2 KC - w granicach tzw. ujemnego interesu. Okoliczności konkretnego stanu faktycznego przesądzają wówczas kwestię winy wspólnika i wysokości szkody przy przyjęciu jednak za niewątpliwy co do zasady normalnego związku przyczynowego pomiędzy winą wspólnika, który doprowadził do nieważnej umowy a szkodą strony drugiej, która zawarła umowę nie wiedząc o niemożliwości wniesienia przez wspólnika aportu.

2. Skoro przy zawieraniu umowy spółki działają wspólnicy a istnienie umowy spółki jest jednym z warunków zawiązania się spółki z o.o., a następnie - jej zarejestrowania (art. 160 pkt 1, art. 167 § 1 pkt 1 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy - Dz.U. Nr 57, poz. 502 ze zm.) to porozumienie się wspólników co do podjęcia samego aktu zawarcia umowy spółki jest udziałem w tworzeniu spółki. Wspólnik może zatem mieć winę w samym zawarciu umowy spółki. Jednakże dla przyjęcia odpowiedzialności wspólnika wobec spółki na podstawie art. 291 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy (Dz.U. Nr 57, poz. 502 ze zm.) nie wystarcza wykazanie, że niedopuszczalne było zawarcie umowy spółki. Samo utworzenie spółki nie stanowi bowiem szkody spółki, lecz jest jednym z dwóch zdarzeń (powstanie spółki, powstanie szkody), których traktowanie rozłączne i przy zachowaniu porządku następowania po sobie jest istotnym składnikiem instytucji szkody przewidzianej w art. 361 § 2 KC, jak i warunkuje możność zastosowania konstrukcji odpowiedzialności za szkodę wobec spółki - art. 291 Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 r. Kodeks handlowy (Dz.U. Nr 57, poz. 502 ze zm.).

5. Wyrok SN z dnia 14.11.2013, II CSK 126/13

1. Wniesienie wkładu niepieniężnego wspólnika w postaci prawa własności rzeczy opiera się wprawdzie na przepisach o przeniesieniu własności, ale nie można tej czynności prawnej traktować na równi z przewłaszczeniem rzeczy, jak w umowie sprzedaży. Nie bez przyczyny stanowi się o wniesieniu prawa do spółki, gdyż wnoszący to prawo, będąc wspólnikiem w spółce staje się ekonomicznym współwłaścicielem rzeczy wnoszonej, co prawda do odrębnego od niego podmiotu, jakim jest spółka, ale o tyle szczególnego, że od strony prawnej wspólnik jest ujawniony poprzez udziały obejmowane w zamian za te wkłady. Nie są one ceną, której zapłata przez kupującego i wydanie mu rzeczy przez sprzedawcę w umowie sprzedaży stanowi o wykonaniu tej umowy i wypełnieniu obowiązków stron. Przeciwnie, zawiązanie spółki dopiero tworzy nowy stosunek prawny między wspólnikiem a spółką, a prawa korporacyjne i majątkowe wspólnika mają swoje źródło w udziałach, które uzyskał w spółce w zamian za wniesione wkłady. Nie można więc bezrefleksyjnie i nie myśląc o szczególnym stosunku prawnym spółki handlowej (kapitałowej) próbować stosować do relacji między wspólnikiem i taką spółką tych samych reguł, co w każdym typowym stosunku zobowiązaniowym, włącznie z przepisami o wymagalności zobowiązań i ich zastosowaniu do terminów wniesienia wkładów oraz przedawnienia stosownych roszczeń.

2. Zasady przyzwoitego zachowania się wspólnika względem własnej spółki przemawiają za obowiązkiem wykonania zobowiązania uzupełnienia wkładu niepieniężnego od chwili, w której stało się to możliwe, a spółka uznając, że to wcześniej było niewykonalne i ufając lojalności wspólnika względem niej, nie próbowała tego obowiązku wymusić, wnosząc powództwo przeciwko wspólnikowi.

6. Wyrok NSA z dnia 15.05.2014, II FSK 1477/12

Wynikająca z art. 12 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654, ze zm.) możliwość odpowiedniego stosowania art. 14 ust. 1-3 ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2000 r. Nr 54, poz. 654, ze zm.) dotyczy wyłącznie ustalania wartości rynkowej przedmiotu zbycia, a zatem określenia wartości rynkowej aportu, nie zaś wartości obejmowanych udziałów (akcji). Przyznane organom podatkowym (organom kontroli skarbowej) prawo określania w postępowaniu podatkowym wartości rynkowej aportu ograniczone jest przy tym do sytuacji, gdy podana wartość rynkowa jest nierealna.

7. Wyrok SA w Warszawie z dnia 9.06.2010, II ACa 21/10

Nie jest dopuszczalne w przypadkach spółek kapitałowych zastosowanie przepisów o rękojmi za wady fizyczne i prawne rzeczy w sytuacji wniesienia wadliwego aportu.

8. Wyrok SN z dnia 18.09.2003 r., I CK 124/02

Wniesienie przez gminę do spółki jako aportu wywłaszczonej nieruchomości nie wykorzystanej na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nie jest jej „zbyciem” w rozumieniu art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. 2000 r., Nr 46, poz. 543 ze zm.) i nie daje poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy prawa pierwszeństwa w jej nabyciu na podstawie art. 34 ust. 1 pkt 2 tej ustawy. Może natomiast stanowić przesłankę roszczenia o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną (art. 59 KC).

9. Wyrok WSA z Wrocławia z dnia 6. 06.2008 r., I SA/Wr 355/08

Istotne dla ustalenia rodzaju wkładu jest kryterium funkcjonalności i celowości. Trudno przyjąć, że dochodzi do wniesienia zorganizowanej części przedsiębiorstwa, skoro aport obejmował tylko same budynki, bez wyposażenia ich w urządzenia.

10. Wyrok WSA z Warszawy z dnia 26. 11.2010 r., III SA/Wa 683/10

Wniesienie aportu w postaci prawa do znaku towarowego do spółki komandytowej ma charakter odpłatny.


[1] Wskazać należy, że aporty  muszą spełniać kryteria w związku z możliwością określenia ich zdolności aportowej. Po pierwsze jako takie kryterium kwalifikuje się realność pokrycia wkładu, możliwość zbycia przedmiotu wkładu przez spółkę. System PrHand (red. E. Nowińska), str. 575 i n.

[2] E. Nowińska, K. Szczepanowska-Kozłowska (red.), System Prawa Handlowego. Prawo własności przemysłowej, T 3, wyd. 1, Warszawa 2015, Legalis.

[3] Postanowienie SN z dnia 19 września 1990 r., III CRN 268/90, PUG 1991, Nr 5, poz. 25.

[4] E. Nowińska, K. Szczepanowska-Kozłowska (red.), System Prawa Handlowego. Prawo własności przemysłowej, T 3, str. 580 i n., tak również A. Szumański, w S. Sołtysiński [i in.], Kodeks spółek handlowych, Warszawa 2012, s. 278, A. Herbert, w System PrPryw, t 17 A, 2010, s. 202 i n.

[5] K. Szczepanowska-Kozłowska, Umowy licencyjne w prawie własności przemysłowej, Warszawa 2012, s. 252-265.

[6] P. Kostański, w: P. Kostański, L. Żelechowski, Prawo własności przemysłowej, Warszawa 2014, s. 140.

Poir

Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój

Pliki do pobrania

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło