Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Porady praktyczne

Porady praktyczne Warranty subskrypcyjne skutecznym instrumentem w komercjalizacji B + R

Warranty subskrypcyjne skutecznym instrumentem w komercjalizacji B + R

Warranty subskrypcyjne są papierami wartościowymi imiennymi lub na okaziciela emitowanymi przez daną spółkę w celu podwyższenia kapitału zakładowego zgodnie z przepisami regulującymi instytucję kapitału docelowego lub warunkowego podwyższenia kapitału zakładowego, uprawniające ich posiadacza do zapisu na akcje (w przypadku podwyższenia kapitału zakładowego w oparciu o instytucję kapitału docelowego) lub objęcia akcji (w przypadku warunkowego podwyższenia kapitału zakładowego) z wyłączeniem prawa poboru przysługującego dotychczasowym akcjonariuszom. Warranty subskrypcyjne są zatem instrumentem ułatwiającym nabycie akcji w spółce prawa handlowego osobom, które nie mają statusu wspólników istniejącej spółki, a zatem nie korzystają z żadnego pierwszeństwa w nabyciu praw udziałowych w spółce.

Warranty subskrypcyjne nie mogą być emitowane w każdej spółce prawa handlowego – z prawnego punktu widzenia jest to bowiem możliwe wyłącznie w spółce akcyjnej lub spółce komandytowo-akcyjnej.

Warranty subskrypcyjne bardzo często są wykorzystywane jako element wynagrodzenia przysługującego menadżerom lub pracownikom spółki, a także akcjonariuszom spółki przejmowanej w przypadku transformacji spółek. Niemniej warranty subskrypcyjne mogą być także oferowane innym podmiotom. Z tego punktu widzenia mogą być również wykorzystywane jako instrument służący wynagradzaniu uczelni publicznej w związku z komercjalizacją wyników prac B + R dokonywaną przez pracownika naukowego, jeżeli uczelnia sama zaniecha lub zrezygnuje z komercjalizacji danego rozwiązania (art. 86f ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym) lub gdy podejmuje komercjalizację samodzielnie i warranty zabezpieczają uczelni dodatkowe, oprócz wpływów z licencji, źródło dochodu na wypadek sprzedaży akcji spółki spin-off. Warranty subskrypcyjne same w sobie posiadają bowiem wartość majątkową, ich wartość zaś wzrasta w czasie, symetrycznie do wzrostu wartości akcji spółki spin-off, do których objęcia uprawniają. Schemat ten może być szczególnie wykorzystywany wówczas, gdy pracownicy naukowi tworzą w celu komercjalizacji rozwiązania, do których własność intelektualną uczelnia przekazała twórcom, którzy podejmują się jej komercjalizacji poprzez założenie własnej spółki typu spin-off. W ramach tak założonej spółki kapitałowej będzie dokonywana, dla uczelni lub jej spółki celowej, emisja warrantów subskrypcyjnych, jako dobrze zdefiniowanego w polskim prawie instrumentu (papieru wartościowego zbliżonego do akcji), zabezpieczającego prawa majątkowe uczelni do przynależnego jej udziału w przyszłych dochodach z komercjalizacji osiągniętych przez twórców w spółce.

Prawo do nabywania lub obejmowania nieodpłatnie warrantów subskrypcyjnych może być realizowane nie tylko bezpośrednio przez uczelnię, ale również za pośrednictwem uczelnianej spółki celowej, na którą prawo do wynagrodzenia z art. 86f ust. 2 prawa o szkolnictwie wyższym mogłoby być scedowane. W ten sposób za pośrednictwem własnej spółki celowej, uczelnia mogłaby realizować własne prawo do wynagrodzenia z komercjalizacji dokonywanej samodzielnie przez pracownika naukowego, jak również prawo do dodatkowego dochodu w razie sprzedaży akcji lub warrantów subskrypcyjnych spółki spin-off, której uczelnia udzieliła licencji na korzystanie z wyników prac B + R.

Najczęściej wraz z emisją warrantów subskrypcyjnych będziemy mieć do czynienia z tzw. warunkowym podwyższeniem kapitału zakładowego spółki. Odpowiednia zatem ilość akcji, do których objęcia dzięki warrantom ma prawo uczelnia, jest wyemitowana przez spółkę, zapisana w jej statucie i zarejestrowana w KRS, co czyni uczelnię jako posiadacza warrantów widoczną dla każdego zewnętrznego podmiotu interesariusza danej spółki spin-off. Podstawowym warunkiem skuteczności takiego podwyższenia kapitału zakładowego jest wykonanie przez osoby, którym przysługują warranty subskrypcyjne, uprawnienia do objęcia akcji.

Tego rodzaju podwyższenie kapitału zakładowego składa się z kilku czynności. Jedną z nich jest podjęcie uchwały o warunkowym podwyższeniu kapitału zakładowego; do jej podjęcia zobowiązują się akcjonariusze spółki spin-off w zawartej umowie inwestycyjnej.

Charakterystycznymi cechami powyższej uchwały jest zawarcie w niej takich elementów, jak:

1) oznaczenie wartości nominalnej warunkowego podwyższenia kapitału zakładowego;
2) określenie celu warunkowego podwyższenia kapitału zakładowego (w tym wypadku celem jest umożliwienie skorzystania przez uczelnię z prawa do objęcia akcji po cenie nominalnej na podstawie posiadanych warrantów subskrypcyjnych);
3) określenie terminu i warunków wykonania prawa objęcia akcji
oraz
4)  określenie grona osób (w tym wypadku jest to uczelnia) uprawnionych do objęcia akcji.

Uchwała walnego zgromadzenia spółki w sprawie warunkowego podwyższenia kapitału zakładowego wymaga większości trzech czwartych głosów. Powzięcie uchwały wymaga przy tym obecności akcjonariuszy reprezentujących co najmniej połowę kapitału zakładowego, a w odniesieniu do spółki publicznej – co najmniej jedną trzecią kapitału zakładowego. Uchwała powinna być również umotywowana.

Kolejną czynnością jest podjęcie uchwały o emisji warrantów subskrypcyjnych. Do elementów obowiązkowych tej uchwały należy zaliczyć:

1) określenie uprawnionych do objęcia warrantów subskrypcyjnych;
2) określenie ceny emisyjnej akcji (w przypadku uczelni jest to cena nominalna) lub sposobu jej ustalenia, jeśli dla uczelni warranty subskrypcyjne będą emitowane nieodpłatnie;
3) określenie liczby akcji przypadających na jeden warrant subskrypcyjny (w wypadku uczelni zwykle 1 warrant uprawnia do objęcia 1 akcji)
oraz
4) określenie terminu i warunków wykonania prawa z warrantu, z tym że nie może on być dłuższy niż 10 lat.

Uchwała w tej sprawie może również zawierać inne elementy, takie jak np. dodatkowe warunki wykonania praw z warrantów subskrypcyjnych, forma i treść warrantów subskrypcyjnych jako papierów wartościowych (elementy te nie są regulowane przepisami prawa), prawo uczelni jako posiadacza warrantów do przyłączenia się do sprzedaży akcji posiadanych przez twórców w spółce na tych samych warunkach i cenie, po jakiej akcje sprzedają twórcy, ograniczenia możliwości zbywania praw z warrantów subskrypcyjnych (co do zasady są one zbywalne), takie jak poddanie się prawu pierwokupu na rzecz akcjonariuszy na wypadek zbywania warrantów, czy też zasady i warunki ewentualnego umorzenia praw wynikających z warrantów subskrypcyjnych.

Warunkowe podwyższenie kapitału zakładowego z zastosowaniem warrantów subskrypcyjnych powinno zostać zgłoszone do rejestru sądowego. Do zgłoszenia należy dołączyć m.in. uchwałę w sprawie warunkowego podwyższenia kapitału zakładowego oraz uchwałę walnego zgromadzenia w sprawie emisji warrantów subskrypcyjnych. Samo obejmowanie akcji przez osoby uprawnione z warrantów subskrypcyjnych powinno odbywać się w drodze pisemnego oświadczenia na formularzach przygotowanych przez spółkę. Wraz z wydaniem dokumentów akcji następuje nabycie praw z akcji i podwyższenie kapitału zakładowego spółki o sumę równą wartości nominalnej akcji objętych na podstawie uchwały o warunkowym podwyższeniu kapitału zakładowego. Spółka jest zobowiązana do corocznego aktualizowania wysokości kapitału zakładowego, który w tym trybie został podwyższony – w terminie trzydziestu dni po upływie każdego roku kalendarzowego zarząd powinien bowiem zgłosić do sądu rejestrowego wykaz akcji objętych w danym roku celem uaktualnienia wpisu kapitału zakładowego. Do zgłoszenia powinien być dołączony wykaz osób, które wykonały prawo objęcia akcji. Wykaz ten powinien zawierać nazwiska i imiona albo firmy (nazwy) akcjonariuszy, liczbę objętych przez nich akcji oraz wartość wniesionych przez każdego akcjonariusza wkładów. Ponadto do zgłoszenia należy dołączyć oświadczenie zarządu, że akcje zostały wydane akcjonariuszom, którzy wnieśli pełne wkłady.

Warranty subskrypcyjne mogą być zatem stosowane jako instrument partycypowania uczelni bezpośrednio lub poprzez jej spółkę celową w dochodach przynoszonych przez wyniki prac B + R, z komercjalizacji których uczelnia zrezygnowała lub której zaniechała. Umożliwiają one bowiem z jednej strony bezgotówkowe rozliczenia tego dochodu, z drugiej zaś – objęcie warrantów subskrypcyjnych o wartości równej należnemu wynagrodzeniu, jak również partycypację w przyszłych zyskach, jakie przynosi spółka pracownicza komercjalizująca wyniki prac B + R.

Warto zwrócić uwagę, że uczelnia jako posiadacz warrantów subskrypcyjnych nie ma obowiązku (tylko prawo) zamiany posiadanych warrantów na akcje w spółce, ale może dokonać zbycia posiadanych warrantów potencjalnemu nabywcy po cenie rynkowej jednej akcji, pomniejszonej o jej cenę nominalną. Dopiero w momencie zbycia warrantów subskrypcyjnych uczelnia realizuje dochód kapitałowy, adekwatny do sukcesu rynkowego komercjalizowanej technologii, podlegający podatkowi dochodowemu na zasadach ogólnych. Warto też podkreślić, że będzie to dochód rzeczywisty gotówkowy, wyznaczony na podstawie wartości spółki, a więc stanowiący rzeczywiste, a nie jedynie księgowe przysporzenie uczelni.

Na koniec należy również wspomnieć, że warranty subskrypcyjne mogą być również wykorzystywane przy tzw. podwyższeniu kapitału zakładowego w oparciu o kapitał docelowy. Podstawową cechą wyróżniającą ten tryb podwyższenia kapitału zakładowego jest to, że decyzja w sprawie podwyższenia kapitału jest dokonywana przez zarząd, w oparciu o upoważnienie zawarte w statucie spółki akcyjnej. W takiej sytuacji co do zasady to zarząd decyduje o wszystkich sprawach związanych z podwyższeniem kapitału zakładowego. Niemniej pozbawienie prawa poboru w całości lub w części dotyczące każdego podwyższenia kapitału zakładowego w granicach kapitału docelowego wymaga uchwały walnego zgromadzenia spółki. Statut może upoważniać zarząd do pozbawienia prawa poboru w całości lub w części za zgodą rady nadzorczej.

Autor: Radca Prawny Lidia Szczęsna

Kancelaria Radców Prawnych Baurska, Senkowska, Szczęsna i Partnerzy

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło

Ważne wydarzenia i terminy

 

Aktualności

Zmiany mogące mieć wpływ na praktykę komercjalizacji B+R w 2018 roku

Warte odnotowania zmiany mogące mieć wpływ na praktykę komercjalizacji przyniesie ustawa o jawności, której projekt podlega w tej...

więcej
Zarządzanie bazą technologii przygotowanych do komercjalizacji w jednostkach naukowych

Państwowe jednostki badawcze coraz częściej prezentują wyniki swoich prac w formie zwartego katalogu technologii, często...

więcej

Publikacje dla praktyków

thumbImage
Polityka rachunkowości w ramach komercjalizacji B+R
Egzemplarz bezpłatny