Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Aktualności

Artykuł Wartość technologii a postępowanie dotyczące komercjalizacji wyników badań

Wartość technologii a postępowanie dotyczące komercjalizacji wyników badań

Dobra intelektualne wytworzone w państwowych jednostkach badawczych powinny być udostępniane firmom komercyjnym przy zapewnieniu równego dostępu do tych dóbr na transparentnych zasadach – wynika to z przepisów unijnych i tzw. zasady konkurencyjności. Na tej samej zasadzie oparto całą filozofię zamówień publicznych. Oczywiście przy sprzedaży praw do danej technologii mamy do czynienia z odwróceniem stron: nabywający staje się sprzedawcą, ale przedmiot sprzedaży jest przedmiotem wytworzonym ze środków publicznych, co sprawia, że podlega on tej samej zasadzie. Dla komercjalizacji wyników badań charakterystyczne jest również to, że dany wynik nie musi mieć postaci aktywu w sensie księgowym (tzw. wartości niematerialnej i prawnej), aby mógł być skomercjalizowany. Ważne jest jednak rzetelne określenie jego wartości, aby możliwe było dokonanie transakcji.

Państwowe jednostki badawcze bardzo często starają się informować o posiadanych technologiach z potencjałem komercyjnym za pośrednictwem jednostek do tego upoważnionych (centrów transferu technologii lub spółek celowych). Działaniom upowszechniającym towarzyszą różnego typu katalogi, foldery lub publiczne dostępne repozytoria takich technologii. Tego typu zestawienia papierowe lub elektroniczne często są nazywane katalogami ofert. Opisy w tych zestawieniach czasami jednak nie zawierają wszystkich elementów spełniających kryteria oferty w rozumieniu prawa cywilnego – przede wszystkim bardzo rzadko zawierają informację o cenie w kontekście określonych ścieżek komercjalizacji. W praktyce może to wynikać również z tego, iż scenariusze komercjalizacji czy scenariusze wdrożeniowe nie mogą być określone bez zaangażowania przedsiębiorcy, który ostatecznie wdroży daną technologię. W takim przypadku poza opublikowaniem informacji o samej technologii przeprowadzane jest postępowanie, w którym zaprasza się przedsiębiorców do złożenia oferty na zakup wytworzonej (ze środków publicznych) technologii.

Rozstrzygnięcie czy powinno być to postępowanie uproszczone czy postępowanie, które oparte na pełnej procedurze związanej z zarządzaniem mieniem  powinno być przedmiotem dokładnej analizy w danej jednostce przy uwzględnieniu wszystkich uwarunkowań (por. ustawę z 16 grudnia 2016 roku o zasadach zarządzania mieniem państwowym – dalej ustawa o ZMP (Dz.U. z 2016 poz. 2259, z 2017 r. poz. 624) oraz związanej z nią ustawy z 16 grudnia 2016 roku Przepisy wprowadzające ustawę o zasadach zarządzania mieniem państwowym – dalej ustawa wprowadzająca (Dz.U. z 2016 poz. 2260)). Analiza zapisów ustawy o ZMP i ustawy wprowadzającej wskazuje, że działania z komercjalizacją raczej nie podlegają tym procedurom, choć przed podjęciem takiej decyzji należy dokładnie sprawdzić wszystkie uwarunkowania – por. rozważania przedstawione w artykule pod adresem: http://bridge.gov.pl/aktualnosc/pokaz/wylaczenie-komercjalizacji-z-przepisow-dotyczacych-zarzadzania-mieniem-panstwowym-w-praktyce/

Niezależnie jednak od przyjętej procedury bardzo ważne (przede wszystkim z punktu widzenia nabywcy praw) jest poznanie ramowych warunków takiej transakcji. Kluczowym warunkiem jest tutaj cena (wartość) technologii. W przypadku procedury związanej z zaproszeniem potencjalnych kontrahentów do składania ofert warto choćby w sposób ramowy określić wartość rozwiązania. Niekiedy w praktyce w zaproszeniu wskazuje się możliwość uzyskania informacji nt. wyceny danego rozwiązania – jest to informacja przekazywana „na żądanie”. Analiza zachowań potencjalnych nabywców praw wskazuje jednak na to, iż konieczność poświęcenia dodatkowego czasu na uzyskanie takiej informacji może zniechęcić część kontrahentów, którzy muszą szybko podejmować decyzje o potencjalnych zakupach technologii (np. w ramach agend badawczych).

Wartość technologii jest silnie skorelowana ze stopniem jej rozwoju i jest to niezależne od przyjętej ścieżki komercjalizacji. Technologie o wysokim wskaźniku poziomu gotowości technologicznej (tzw. TRL) w 9-stopniowej skali mogą być relatywnie dużo warte, choć należy zaznaczyć, że w wielu przypadkach prawidłowe określenie tego poziomu jest bardzo trudne i może być oparte na pewnym zakresie – np. rozwój technologii na poziomie 4-6 w skali TRL. Wartość technologii jest silnie skorelowana ze stopniem zaawansowania danego rozwiązania – zasada im bardziej zaawansowane rozwiązanie tym wyższa wartość jest właściwie intuicyjna i wynika chociażby z faktu, że osiągnięcie odpowiedniego poziomu zaawansowania wymaga odpowiednich nakładów czasu pracy. Można zatem zaryzykować stwierdzenie, że wskazanie wartości technologii jest elementem charakterystyki danej technologii przeznaczonej do komercjalizacji.

W praktyce nawet jeżeli podana jest (bezpośrednio lub pośrednio) wartość rozwiązania, często kontrahent podejmuje negocjacje starając się uzyskać jak najkorzystniejsze warunki nabycia praw. Informacja o wartości jest często traktowana jako punkt wyjścia do ustalenia ostatecznych warunków np. umowy licencyjnej. Z tego punktu widzenia korzystne jest przygotowanie wycen scenariuszowych lub takie określenie wartości technologii, aby zostawić pewne pole do negocjacji. Mogą się jednak zdarzyć takie sytuacje, że wycena danego rozwiązania będzie wyceną kardynalną.

Biorąc pod uwagę opisane uwarunkowania zamiast podawania konkretnych wartości można rozważyć podanie pewnej kategorii, która charakteryzować będzie wartość technologii. Przykładową kategoryzację (bazując na doświadczeniu autorów) przedstawia poniższa typologia:

  • mikrotechnologie – rozwiązania o wartości do 20.000,00 zł, to z reguły rozwiązania o niewielkim stopniu zaawansowania lub/i na stosunkowo niskim stopniu rozwoju (TRL 3-4),
  • technologie niezaawansowane – rozwiązania o wartości w przedziale 20.000,00 zł – 50.000,00 zł – to są rozwiązania, które posiadają pewien stopień zaawansowania, a poziom rozwoju wskazuje na weryfikację laboratoryjną i pierwsze testy w warunkach zbliżonych do rzeczywistych (TRL 4-5),
  • technologie średniozaawansowane – rozwiązania o wartości w przedziale 50.000,00 zł – 100.000,00 zł – to rozwiązania, które mogą stanowić już podstawę do zbudowania istotnej przewagi konkurencyjnej, ale wciąż wymagają jeszcze nakładów na prace rozwojowe (TRL 4-6).
  • technologie zaawansowane – rozwiązania o wartości w przedziale 100.000,00 zł – 200.000,00 zł – to rozwiązania o dużym stopniu skomplikowania, wymagające specjalistycznej wiedzy, często są już przetestowane przynajmniej w warunkach zbliżonych do rzeczywistych i wymagają odpowiednio przygotowanego zespołu zarządzającego, ich wdrożenie wymaga również sporych nakładów oraz prac rozwojowych (TRL 5- 7),
  • technologie dużej skali – rozwiązania o wartości powyżej 200.000,00 zł – to rozwiązania, które wymagają bardzo wielu lat prac badawczych, opierają się na zaawansowanej wiedzy, zostały już sprawdzone w warunkach zbliżonych do rzeczywistych lub w warunkach rzeczywistych, a ich poziom rozwoju jest bardzo wysoki (TRL 5-8).

Podanie choćby takiej charakterystyki wartości jest bardzo istotną informacją dla potencjalnego kontrahenta i może być punktem wyjścia do negocjacji w postępowaniach dotyczących zakupu praw do wytworzonych w państwowych jednostkach badawczych dóbr intelektualnych.

Niniejsze opracowanie ma jedynie charakter informacyjny i niewiążący - nie stanowi ono porady, opinii ani wyjaśnienia z zakresu doradztwa prawnego czy biznesowego. Przed podjęciem jakichkolwiek decyzji lub działań, konieczna jest każdorazowa indywidualna analiza stanu faktycznego i niezbędna analiza wszystkich uwarunkowań. Autorzy nie ponoszą jakiejkolwiek odpowiedzialności za działania podmiotów podjęte na podstawie niniejszego opracowania.

Dorota Krzewińska – Partner Zarządzający CoWinners Sp. z o.o., specjalizuje się w analizach potencjału rynkowego dóbr intelektualnych oraz analizie uwarunkowań niezbędnych do przygotowywania wycen nowych technologii, przygotowuje również scenariusze i strategie komercjalizacji, posiada doświadczenie regionalnego brokera technologicznego oraz koordynatora projektów wspierających instytucje otoczenia biznesu.

Zbigniew Krzewiński – doktor nauk ekonomicznych, główny konsultant firmy CoWinners Sp. z o.o., ekspert Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, doradca w szeregu projektach z zakresu komercjalizacji i wdrożeń nowych technologii, specjalista w zakresie projektowania regulacji i rozwiązań związanych z zarządzaniem własnością intelektualną na uczelniach.

CoWinners Sp. z o.o. specjalistyczna firma doradcza zajmująca się konsultingiem komercjalizacji wyników badań oraz procedur i procesów z tym związanych.

Poir

Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój

Przeczytaj również

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło

Ważne wydarzenia i terminy

 

Aktualności

Modele licencyjne baz danych

Bazy danych i ich treści, w zależności od spełnienia ustawowych warunków, mogą być chronione na kilka sposobów.

więcej
Terapie niestandardowe w praktyce

Uczelniane ośrodki naukowe, a nie wielkie koncerny, są najczęściej autorami nowatorskich technologii, leków sierocych czy...

więcej

Publikacje dla praktyków

thumbImage
Polityka rachunkowości w ramach komercjalizacji B+R
Egzemplarz bezpłatny