Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Aktualności

Artykuł Własność intelektualna różnorodnie interpretowana przez uczelnie

Własność intelektualna różnorodnie interpretowana przez uczelnie

Własność intelektualna na uczelni może mieć wiele form wyrażenia. Będzie ją determinował przede wszystkim przedmiot działalności danej jednostki naukowej – inaczej będzie wyrażana na wydziale humanistycznym, a inaczej na wydziale o profilu politechnicznym. Analiza regulaminów zarządzania własnością intelektualną powstałych na podstawie ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym (PSW) i ustawy o Polskiej Akademii Nauk (PAN) pokazuje, że w praktyce właściwe rozumienie pojęcia własności intelektualnej nastręcza kłopotów w ustaleniu definicji. Poniżej prezentowane są najważniejsze wnioski.

Własność intelektualna to pojęcie zawierające w sobie zbiór praw niematerialnych, do których przynależą utwory, przedmioty prawa własności przemysłowej oraz know-how.

Utworem w wydaniu uczelni będą wszelkie opracowania literackie, analizy, opracowania, tłumaczenia, prezentacje, wystąpienia etc., o ile spełnią przesłanki utworu określone w art. 1 ust. 1 w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych (PAPP), tj. będą przejawem działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalone w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia. Utworem będzie także oprogramowanie komputerowe, które spełnia powyższe przesłanki, jak również utwory naukowe, utwory kartograficzne, plastyczne, fotograficzne, wzornictwo przemysłowe, na które wskazuje PAPP. 

Ochroną prawno-autorską może być objęty wyłącznie sposób wyrażenia. Nie są objęte ochroną odkrycia, idee, procedury, metody i zasady działania oraz koncepcje matematyczne.

Powstała ochrona ma zasięg światowy, nie wymaga rejestracji w żadnym urzędzie i jest liczona w latach. Dzieli się na niezbywalne osobiste prawa autorskie na zawsze związane z osobą twórcy i majątkowe prawa autorskie, które mogą być przedmiotem obrotu.

Z kolei przedmioty prawa własności przemysłowej, które również przynależą do ogólnego zbioru własności intelektualnej, to m.in. wynalazki, wzory użytkowe, wzory przemysłowe, topografie układów scalonych. Będą to możliwe do zdefiniowania przedmioty, na które może być udzielony odpowiednio patent, prawo ochronne lub prawo z rejestracji przez Urząd Patentowy. Praktyka pokazuje, że są to rozwiązania charakterystyczne dla wydziałów politechnicznych uczelni oraz instytutów badawczych skoncentrowanych na projektach badawczych o charakterze technicznym, choć ustawodawca kategorycznie tego nie doprecyzowuje. Są to rozwiązania, na które może być udzielony monopol państwa decyzją Urzędu Patentowego lub innego właściwego terytorialnie organu na określoną długość czasu liczoną w latach, w zależności od zainteresowania zgłaszającego. Cechuje je terytorialny charakter udzielania praw.

Ustawa PSW w art. 86d wymienia m.in. wynalazki, wzory użytkowe, wzory przemysłowe oraz topografie układów scalonych wśród wyników badawczych mogących być przedmiotem komercjalizacji. Można domniemywać, że ustawodawca pośrednio faworyzuje komercjalizację tego rodzaju praw własności intelektualnych na uczelniach lub instytutach badawczych. Niezależnie ustawodawca wskazuje na możliwość komercjalizacji know-how. Będą to nieujawnione do wiadomości publicznej informacje techniczne lub technologiczne czy zasady organizacji lub zarządzania, rozumiane jako tajemnica przedsiębiorstwa/tajemnica handlowa zgodnie z definicją wskazaną w art. 11 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

W know-how doskonale wpisują się wytwory pracy umysłowej człowieka, które nie mogą skorzystać z ochrony prawno-autorskiej czy jako przedmiot prawa własności przemysłowej, chociażby z uwagi na wyłączenia ustawowe, także wówczas, gdy posiadaczowi zależy na nieujawnianiu istoty rozwiązania lub ochronie nieograniczonej w czasie, której podlega know-how. To dobra formuła ochrony dla metod biznesowych, metodologii, informacji handlowych, list klienckich, sposobu zarządzania organizacją, receptur etc.

Know-how powinno zostać utrwalone. Korzystne będzie również określenie daty pewnej jego powstania w celu ustalenia pierwszeństwa w sytuacji konfliktowej lub na potrzeby komercyjne, np. w celu dalszej odsprzedaży. Jednocześnie dostęp do know-how, miejsca przechowywania danych oraz sposobu modyfikacji powinien mieć określony krąg osób.

Niestety ten sposób ochrony ma też wady w koncepcji ochrony. Najbardziej dotkliwa będzie utrata ochrony w przypadku ujawnienia rozwiązania. Wymaga też ona konieczności ciągłego podejmowania czynności potrzebnych do jej utrzymania, mimo braku warunków formalnych do jej uzyskania. Rozważając proces komercjalizacji, należy pamiętać o powyższych niedogodnościach konstrukcji prawnej tajemnicy handlowej (know-how).

Źródło: Deloitte Innovation Consulting

Przeczytaj również

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło