Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Aktualności

Artykuł Wyczerpanie praw z patentu umożliwia dozwolone korzystanie z produktu

Wyczerpanie praw z patentu umożliwia dozwolone korzystanie z produktu

Prawo do pierwszego wprowadzenia wyrobu wyprodukowanego według opatentowanego rozwiązania przysługuje uprawnionemu. Jednak w prawie przewidziane są sytuacje, w których dozwolone jest korzystanie przez osoby trzecie z wyrobu według wynalazku lub wytworzonego sposobem według wynalazku, polegające na jego oferowaniu do sprzedaży lub na dalszym wprowadzaniu do obrotu, o ile wyrób ten został uprzednio wprowadzony do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez uprawnionego lub za jego zgodą. Jest to tzw. wyczerpanie patentu. Wyczerpanie patentu polega na tym, że uprawniony (właściciel patentu) od pewnego momentu nie może już dochodzić roszczeń z tytułu naruszenia jego patentu w stosunku do innych osób.

Przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej (art. 70 ustawy prawo własności przemysłowej) przewidują, że uprawniony z tytułu patentu w Polsce nie może zakazać dalszego obrotu wyrobami wytworzonymi wg patentu, jeżeli to uprawniony, lub ktoś inny za zgodą uprawnionego, wprowadził je do obrotu na terenie Polski.

Oznacza to, że osoba która legalnie nabyła wyrób objęty patentem, może tym wyrobem dysponować, np. dalej odsprzedać, a uprawniony z patentu nie może sprzeciwić się takim działaniom - jego prawa zostały wyczerpane (oczywiście może zabronić produkcji wyrobu według wynalazku).

Istotę wyczerpania prawa z patentu najlepiej pokazać na przykładach, przy rozpatrywaniu których należy mieć na uwadze fakt, że przez uzyskanie patentu nabywa się prawo wyłącznego korzystania z wynalazku (monopol) w sposób zarobkowy lub zawodowy na całym obszarze Rzeczypospolitej Polskiej.

PRZYKŁAD
Przedsiębiorca A jako uprawniony z patentu w Polsce (właściciel patentu) ma prawo, lub ktoś inny za jego zgodą, produkować wyrób zawierający wynalazek chroniony jego patentem. Wprowadza swój wyrób do obrotu, tj. sprzedaje przedsiębiorcy B (np. hurtownikowi), przy czym otrzymuje uzgodnioną cenę. Wyczerpanie patentu polega na tym, że uprawniony od tego momentu nie może już dochodzić roszczeń z tytułu naruszenia własnego patentu ani w stosunku do przedsiębiorcy B, ani do przedsiębiorcy C (np. kupca detalicznego), który kupił produkt od przedsiębiorcy B i dalej sprzedaje wyrób na rynku.

Doktryna i praktyka wskazują na dwa zasadnicze rodzaje wyczerpania: wyczerpanie krajowe, które następuje po wprowadzeniu wyrobu przez uprawnionego do obrotu na obszarze państwa, gdzie udzielony jest patent (np. w Polsce) oraz tzw. wyczerpanie eksterytorialne. Następuje ono po wprowadzeniu wyrobu do obrotu na terytorium dowolnego państwa.

Ten model wyczerpania najlepiej obrazuje przykład tzw. importu równoległego.

PRZYKŁAD
Przedsiębiorca X wprowadza wyrób do obrotu w Polsce ale również np. w Niemczech. Przedsiębiorca Y z Polski stwierdza, że cena, jaką ma zapłacić za wyrób przedsiębiorcy X w Polsce, jest dużo wyższa od ceny na ten sam wyrób w Niemczech. Importuje ten wyrób z Niemiec do Polski i wprowadza go do obrotu w Polsce. Czy narusza to polski patent udzielony przedsiębiorcy X?

Przy założeniu wyczerpania krajowego, tak, mamy do czynienia z naruszeniem patentu – bo wyczerpanie następuje wtedy, gdy wprowadzenie do obrotu ma miejsce na terytorium Polski.

Przy założeniu modelu wyczerpania eksterytorialnego, nie ma naruszenia patentu, bo w tym przypadku wyczerpanie następuje po wprowadzeniu wyrobu do obrotu w dowolnym kraju.

W Polsce ustawa stanowi model wyczerpania regionalnego, jako model mieszany. Prawo ochronne z patentu nie obejmuje oferowania wyrobu do sprzedaży lub wprowadzania do obrotu, gdy wcześniej wyrób wprowadzony był do obrotu przez uprawnionego na terytorium Polski. Ten przywilej przysługuje uprawnionemu tylko raz. Ale nie stanowi naruszenia patentu import tego wyrobu, jeżeli został on wprowadzony do obrotu przez uprawnionego na terytorium państwa, z którym Polska zawarła umowę o utworzeniu strefy wolnego handlu.

Przyjęcie zasady wyczerpania prawa z patentu oznacza, że wprowadzenie do obrotu na rynku przykładowo pewnego produktu farmaceutycznego przez jego producenta, lub inny uprawniony podmiot, powoduje utratę praw wyłącznych w stosunku do tego egzemplarza produktu - może on stać się przedmiotem dalszych transakcji (np. odsprzedaży) i dzieje się to już poza kontrola uprawnionego.

Od momentu przystąpienia Polski do UE polskich producentów innowacyjnych farmaceutyków obowiązuje zasada tzw. eurowyczerpania, według (art. 70 ustawy prawo własności przemysłowej) czyli wyczerpanie prawa z patentu ograniczonego do obszaru państw członkowskich UE.

[Art.70 PWP] Patent nie rozciąga się na działania dotyczące wyrobu według wynalazku lub wytworzonego sposobem według wynalazku, polegające w szczególności na jego oferowaniu do sprzedaży lub dalszym wprowadzaniu do obrotu, jeżeli wyrób ten został uprzednio wprowadzony do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez uprawnionego lub za jego zgodą. Nie stanowi również naruszenia patentu import na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz inne działania, o których mowa, dotyczące wyrobu wprowadzonego uprzednio do obrotu na terytorium Europejskiego Obszaru Gospodarczego przez uprawnionego lub za jego zgodą.

Opr. Mirosława Ważyńska

www.jwp.pl

Przeczytaj również

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło

Ważne wydarzenia i terminy

 

Aktualności

Propozycje zwiększenia roli spółek celowych

Nowe propozycje ustwodawcy zmierzają do poszerzenia zakresu zadań spółek celowych oraz do zwiększenia znaczenia tego typu...

więcej
Najnowsze interpretacje organów podatkowych w zakresie ulgi badawczo-rozwojowej

Interpretacja poszczególnych przepisów ulgi badawczo-rozwojowej może sprawiać podatnikom pewne trudności.

więcej

Publikacje dla praktyków

thumbImage
Polityka rachunkowości w ramach komercjalizacji B+R
Egzemplarz bezpłatny