Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Aktualności

Artykuł Wygaśnięcie mandatu członka zarządu uczelnianej spółki celowej

Wygaśnięcie mandatu członka zarządu uczelnianej spółki celowej

W tym czasie niemal zawsze na nowo pojawiają się wątpliwości dotyczące kadencji i mandatu osób piastujących funkcje członków zarządu w spółkach. Wygaśnięcie mandatu tych osób jest bowiem ściśle sprzężone z zatwierdzeniem sprawozdania finansowego spółki za dany rok obrotowy i od dawna budzi duże kontrowersje. Niestety powyższa kwestia w obowiązujących przepisach jest uregulowana niezbyt precyzyjnie, podczas gdy ma ona podstawowe znaczenie z puntu widzenia każdej spółki prawa handlowego.

Nieprawidłowe określenie mandatu członka zarządu może bowiem prowadzić do sytuacji, w której dana osoba, pomimo formalnego ujawnienia w rejestrze w charakterze zarządu, w rzeczywistości tym członkiem zarządu nie będzie, co z kolei może powodować poważne konsekwencje na gruncie prawa cywilnego (nieważność umów zawartych przez nieprawidłowo umocowanego członka zarządu) czy na gruncie prawa podatkowego. Więcej uwagi na ten problem powinny zwracać uczelniane spółki celowe, które w pewnym sensie zarządzają publicznym mieniem i których działalność może być narażona na szczególne zainteresowanie.

Celem niniejszej publikacji jest przedstawienie – na przykładzie spółki z o.o., w której rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym – najczęściej występujących sytuacji na tle pojęć kadencji i mandatu członków organów zarządzających. W tym miejscu warto przypomnieć, że kadencja i mandat nie są synonimami. Kadencja bowiem jest to czas, na jaki dana osoba jest powołana do zarządu, mandat zaś jest rozumiany jako umocowanie do sprawowania funkcji członka zarządu. W zależności od stanu faktycznego występującego w danej spółce, kadencja może pokrywać się w czasie ze sprawowaniem mandatu (zazwyczaj w przypadku rezygnacji, śmierci lub odwołania, czyli w przypadkach przedwczesnego zakończenia kadencji), najczęściej jednak tak nie jest.

Powołanie członka zarządu na roczną kadencję

Najczęściej w spółkach z o.o. mamy do czynienia z sytuacją, w której umowa spółki nie mówi nic na temat kadencji członka zarządu lub powtarza w tym zakresie uregulowania ustawowe. W takim przypadku zastosowanie ma art. 202 § 1 KSH, zgodnie z którym mandat członka zarządu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za pierwszy pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu. Dla wygaśnięcia mandatu członka zarządu nie jest w tej sytuacji wystarczający sam upływ roku kalendarzowego od dnia powołania do zarządu, lecz konieczne jest jeszcze odbycie zgromadzenia wspólników, którego celem jest zatwierdzenie sprawozdania finansowego za pierwszy pełny rok obrotowy sprawowania funkcji członka zarządu. To właśnie pojęcie „pierwszego pełnego roku obrotowego” budzi w tym przypadku najwięcej wątpliwości. Krótko mówiąc, pierwszym pełnym rokiem obrotowym pełnienia funkcji członka zarządu jest okres od 1 stycznia do 31 grudnia. Wymogu tego nie spełniają żadne 12-miesięczne okresy, które zaczynają się w jednym roku kalendarzowym, a kończą w kolejnym.

PRZYKŁAD
Jeżeli członek zarządu został po raz pierwszy powołany do zarządu 1 czerwca 2012 r., bez określenia ram czasowych sprawowania funkcji, to jeśli umowa spółki nie stanowi inaczej, a rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym, wówczas jego mandat wygaśnie w 2014 r. z dniem odbycia zgromadzenia wspólników, zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za 2013 r. Pierwszym pełnym rokiem obrotowym pełnienia przez niego funkcji członka zarządu był bowiem 2013 r., z kolei sprawozdanie za ten rok należy zatwierdzić w terminie 6 miesięcy po jego upływie, a zatem w pierwszej połowie 2014 r. W praktyce prowadzi to do znacznego wydłużenia mandatu w stosunku do kadencji.

Powołanie członka zarządu na kolejną roczną kadencję

Nieco inaczej sytuacja będzie wyglądać, jeżeli członek zarządu, który odbył mandat w warunkach opisanych powyżej, zostanie powołany do zarządu na kolejną, następującą po sobie roczną kadencję. Zdaniem autora, w powyższym przypadku należy zastosować tzw. teorię redukcji, w świetle której przy ocenie „pierwszego pełnego roku obrotowego pełnienia funkcji członka zarządu” w ramach kolejnej kadencji należy brać pod uwagę wszystkie okresy pełnienia w danym roku obrotowym funkcji członka zarządu, niezależnie od tego, że odbywało się to w ramach tego samego mandatu. Najłatwiej zobrazować to następującym przykładem: 

PRZYKŁAD
Rok obrotowy spółki jest równy kalendarzowemu. Członek zarządu powołany został do pełnienia funkcji 1 czerwca 2012 r. na roczną kadencję. Pierwszym pełnym rokiem obrotowym pełnienia przez niego funkcji był zatem rok 2013 (w 2012 r. pełnił funkcję w organie przez 7 miesięcy). Dnia 8 czerwca 2014 r. odbyło się zgromadzenie, które zatwierdziło sprawozdanie finansowe za rok 2013, czyli pierwszy rok obrotowy pełnienia przez tego członka funkcji w zarządzie; jednocześnie jego mandat zarządu wygasł.
Na tym samym zgromadzeniu, czyli 8 czerwca 2014 r., ten sam członek zarządu powołany został do zarządu na kolejną roczną kadencję. W tej sytuacji jego kolejny mandat wygaśnie z dniem odbycia zgromadzenia zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za 2014 r., czyli do końca czerwca 2015 r. Przy następujących po sobie rocznych kadencjach, należy bowiem przy określaniu „pierwszego pełnego roku obrotowego" brać pod uwagę cały okres sprawowania mandatu w danym roku obrotowym, tj. podczas poprzedniej i bieżącej kadencji. Jest to zgodne z kadencyjnością organu oraz prowadzi w praktyce do osiągnięcia takiego skutku, że okres kadencji i okres mandatu będą do siebie zbliżone.

Powołanie członka zarządu na kadencję dłuższą niż rok

Często umowy spółek przewidują, że członek zarządu powoływany jest na kadencję dłuższą niż rok. W takiej sytuacji mandat członka organu wygasa z dniem odbycia zgromadzenia wspólników, zatwierdzającego sprawozdanie finansowe za ostatni pełny rok obrotowy pełnienia funkcji członka zarządu. Nie ma przy tym, w ocenie autora, znaczenia, że niektóre z lat w danej kadencji członka zarządu były latami niepełnymi (co dotyczyć będzie w szczególności pierwszego roku danej kadencji). 

PRZYKŁAD
Jan Kowalski został powołany do zarządu na 3-letnią kadencję w dniu 1 czerwca 2012 r. Jego mandat wygaśnie z dniem odbycia zgromadzenia, na którym będzie planowane głosowanie nad zatwierdzeniem sprawozdania finansowego za rok 2014, a zatem do końca czerwca 2015 r. Pierwszym rokiem pełnienia funkcji (co prawda niepełnym, ale w tym przypadku jest to bez znaczenia) był rok 2012, drugim – 2013, trzecim zaś i zarazem ostatnim jest rok 2014.

Powołanie członka zarządu na czas nieokreślony

W chwili obecnej nie budzi większych wątpliwości, że dopuszczalne jest powołanie osoby do zarządu spółki kapitałowej na czas nieokreślony. W takiej sytuacji eliminowane są wszystkie wątpliwości opisywane powyżej, gdyż mandat osoby powołanej na czas nieokreślony wygaśnie jedynie w razie odwołania, rezygnacji lub śmierci.

Należyte umocowanie członków zarządu jest kluczową sprawą w spółkach prawa kapitałowego, w związku z czym przepisy regulujące tę kwestię powinny być jasne i nie mogą budzić wątpliwości przede wszystkim samych zainteresowanych, tj. członków zarządu, w tym członków zarządu uczelnianych spółek celowych. Tymczasem istniejące regulacje budzą wątpliwości nie tylko wśród członków zarządu, ale nawet wśród doświadczonych prawników. Należałoby zatem postulować zmianę obowiązujących przepisów lub przykładanie większej wagi do regulacji tej kwestii w umowach i statutach spółek.

Źródło:

http://www.bsskancelaria.pl/

Przeczytaj również

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło

Ważne wydarzenia i terminy

 

Aktualności

Modele licencyjne baz danych

Bazy danych i ich treści, w zależności od spełnienia ustawowych warunków, mogą być chronione na kilka sposobów.

więcej
Terapie niestandardowe w praktyce

Uczelniane ośrodki naukowe, a nie wielkie koncerny, są najczęściej autorami nowatorskich technologii, leków sierocych czy...

więcej