Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Aktualności

Artykuł Zmiana funkcji interpretacji indywidualnych, opinie zabezpieczające i ich znaczenie w komercjalizacji wyników badań

Zmiana funkcji interpretacji indywidualnych, opinie zabezpieczające i ich znaczenie w komercjalizacji wyników badań

Komercjalizacji wyników badań towarzyszy bardzo wiele decyzji wpływających na wysokość opłacanych podatków. W poprzednich okresach programowania bardzo duże emocje w tym kontekście budziła np. kwalifikowalność podatku VAT w przypadku, kiedy dany podatnik uczestniczył w konsorcjum projektowym, a w projekcie finansowanym ze środków Unii Europejskiej planowano komercjalizację i/lub wdrożenie wyników badań. W wielu przypadkach wobec faktu, iż w projektach pojawiały się np. przychody dokonywano zmian w zakresie kwalifikowalności podatku VAT. Bardzo istotne było również to, że właściwe rozliczenie podatku VAT dotyczyło również tzw. okresu trwałości, czyli okresu (z reguły 5 lat) po zakończeniu projektu.

Dzisiaj wydaje się, że większość z tych wątpliwości została już wyjaśniona, ale pojawiają się nowe wyzwania związane z właściwą interpretacją przepisów podatkowych. Warto jednak zwrócić uwagę na to, iż obecnie należy bardzo rozważnie podejmować decyzje mogące mieć konsekwencje podatkowe zwłaszcza w sytuacjach, w których wykładnia przepisów budzi wątpliwości. Wynika to ze zmian przepisów w ostatnim roku, które dają podstawę do wyciągania dość poważnych konsekwencji.

Na mocy ustawy z dnia 13 maja 2016 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2016 poz. 846), zwanej w dalszej części ustawą zmieniającą, w dniu 15 lipca 2016 roku weszły w życie nowe przepisy do Ordynacji podatkowej (art. 119a i następne) oraz ustawy o podatku od towarów i usług (art. 5 ust. 4 i 5), zwanej ustawą o VAT, mające na celu przeciwdziałanie unikaniu opodatkowania.

Na mocy art. 119a Ordynacji podatkowej czynności dokonywane dla osiągnięcia korzyści podatkowej, sprzeczne z przedmiotem i celem danego przepisu prawa podatkowego nie skutkują osiągnięciem korzyści podatkowej, jeżeli sposób działania był sztuczny i miał na celu unikanie opodatkowania. Oczywiście co do istoty cel takiego zapisu jest na pewno słuszny i ma służyć przeciwdziałaniu rzeczywistemu unikaniu opodatkowania. Z drugiej strony istnieje jednak ryzyko, że niektóre czynności np. związane z bezpłatnym przekazywaniem wyników badań mogą być potraktowane jako sprzeczne z przedmiotem i celem danego przepisu prawa podatkowego i w efekcie rodzić zobowiązanie podatkowe i to w pełnym wymiarze.

Podobnie zgodnie z art. 5 ust. 4 i 5 ustawy o VAT w przypadku wystąpienia nadużycia prawa dokonane czynności, wywołują jedynie takie skutki podatkowe, jakie miałyby miejsce w przypadku odtworzenia sytuacji, która istniałaby w braku czynności stanowiących nadużycie prawa. Przez nadużycie prawa rozumie się dokonanie czynności w ramach transakcji, która pomimo spełnienia warunków formalnych ustanowionych w przepisach ustawy, miała zasadniczo na celu osiągnięcie korzyści podatkowych, których przyznanie byłoby sprzeczne z celem, któremu służą te przepisy. Jak widzimy powyżej, przesłanka nadużycia prawa w ustawie o VAT jest bardzo ogólna i może być zastosowana w wielu stanach faktycznych, co może doprowadzić do sytuacji, w której czynność na pozór zgodna z prawem i niezobowiązująca do uiszczenia podatku VAT może w efekcie rodzić takie zobowiązanie i to w jego pełnym wymiarze.

W rozdziale 1a (art. 14a i nast.) Ordynacji podatkowej została uregulowana instytucja interpretacji podatkowych – w tym interpretacji indywidualnych. Podatnicy dzięki temu mają możliwość składania wniosków o wydanie interpretacji prawa podatkowego które chronią przed negatywnymi skutkami czynności dokonanych zgodnie ze stanem faktycznym możliwie precyzyjnie określonym we wniosku (art. 14k–14n Ordynacji podatkowej). Dotychczas były one kierowane do dyrektorów izb skarbowych (jednej z 5 w Bydgoszczy, Katowicach, Łodzi, Poznaniu lub Warszawie), którzy wydawali decyzje w tym przedmiocie. Interpretacje indywidualne dotyczą podatku dochodowego, podatku VAT oraz innych należności publicznoprawnych. Koszt wydania takiej interpretacji wynosi 40 zł w przeliczeniu na jeden podatek. Jeśli we wniosku zostały poruszone kwestie dwóch podatków, wówczas należy wnieść opłatę w wysokości 80 zł.

Warto zaznaczyć, że od 1 marca 2017 roku zacznie funkcjonować Krajowa Informacja Skarbowa w miejsce Krajowej Informacji Podatkowej i to właśnie Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej, na wniosek zainteresowanego, wydawać będzie, w indywidualnej sprawie, interpretację przepisów prawa podatkowego (interpretację indywidualną). Ma to służyć jednolitej interpretacji przepisów podatkowych.

W drodze ustawy zmieniającej wprowadzono również przepis art. 14na Ordynacji podatkowej, na mocy którego interpretacji indywidualnych nie stosuje się, jeżeli stan faktyczny lub zdarzenie przyszłe będące przedmiotem interpretacji indywidualnej stanowi element czynności będących przedmiotem decyzji wydanej:

1) z zastosowaniem art. 119a Ordynacji podatkowej (unikanie opodatkowania);

2) w związku z wystąpieniem nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy o VAT.

Przepisy przejściowe, wprowadzające wyżej wymienione zmiany, zakładały, że art. 14na Ordynacji podatkowej będzie miał zastosowanie do interpretacji indywidualnych wydanych od dnia 15 lipca 2016 roku.

Jednak w drodze kolejnej nowelizacji z dnia 29 listopada 2016 roku, wprowadzono zmianę, która weszła w życie 1 stycznia 2017 roku o treści:

W ustawie z dnia 13 maja 2016 r. o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 846) w art. 5 po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:

„1a. Przepis art. 14na ustawy zmienianej w art. 1 ma zastosowanie również do interpretacji indywidualnych wydanych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, jeżeli korzyść podatkowa wynikająca ze stanu faktycznego lub zdarzenia przyszłego będącego przedmiotem interpretacji indywidualnej została uzyskana od dnia 1 stycznia 2017 r.”.

Zatem wyłączenie stosowania funkcji ochronnej interpretacji indywidualnych z uwagi na spełnienie przesłanek unikania opodatkowania lub nadużycia prawa, może mieć również zastosowanie do interpretacji wydanych przed 15 lipca 2016 roku.

Brzmienie nowo wprowadzonych w życie przepisów art. 119a i następnych Ordynacji podatkowej zapewnia uprawnienie do złożenia wniosku o wydanie przez Ministra Finansów (od 1 marca 2017 roku przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej) opinii zabezpieczającej, która pełni de facto identyczną funkcję co interpretacje indywidualne. Jednak koszt wydania jednej opinii zabezpieczającej wynosi 20 000 zł. Nadto opinia zabezpieczająca nie może dotyczyć podatku VAT.

Mając na uwadze powyższe, interpretacje indywidualne wydane wcześniej, które wiążą się z uzyskaniem korzyści podatkowej po 1 stycznia 2017 roku, nie chronią podatników, a jeśli dotyczą podatku VAT, to nie ma nawet możliwości wnioskowania o wydanie dużo droższej opinii zabezpieczającej.

W sytuacji, kiedy istnieje wątpliwość dotycząca interpretacji przepisów podatkowych (zwłaszcza dotyczących podatku VAT) warto wystąpić ponownie o interpretację indywidualną, mimo iż nie daje ona 100% gwarancji, że dana czynność nie będzie uznana za naruszenie art. 119a Ordynacji podatkowej lub art. 5 ust. 5 ustawy o VAT. Warto również zasięgnąć dodatkowej opinii niezależnych doradców podatkowych. W sytuacji, kiedy problem nie dotyczy VAT, a np. podatku dochodowego, a skala problemu jest odpowiednio dużo, można również pokusić się o wniosek o wydanie opinii zabezpieczającej, choć jest to tylko „namiastka spokoju”.

Niniejsze opracowanie ma jedynie charakter informacyjny i niewiążący - nie stanowi ono porady, opinii ani wyjaśnienia z zakresu doradztwa prawnego czy biznesowego. Przed podjęciem jakichkolwiek decyzji lub działań, konieczna jest każdorazowa indywidualna analiza stanu faktycznego i niezbędna analiza wszystkich uwarunkowań. Autorzy nie ponoszą jakiejkolwiek odpowiedzialności za działania podmiotów podjęte na podstawie niniejszego opracowania.

Jakub Horn – prawnik, absolwent Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, stały ekspert CoWinners, konsultant ds. prawnych Polskiej Platformy Bezpieczeństwa Wewnętrznego, uczestnik wielu projektów badawczo-rozwojowych w obszarze bezpieczeństwa i obronności państwa oraz innych przedsięwzięć, specjalizujący się w szczególności w zakresie prawa własności intelektualnej i szeroko rozumianych procedur komercjalizacji efektów prac B+R – w tym również prawa zamówień publicznych oraz ochrony danych osobowych.

Zbigniew Krzewiński – doktor nauk ekonomicznych, główny konsultant firmy CoWinners Sp. z o.o., ekspert Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, doradca w szeregu projektach z zakresu komercjalizacji i wdrożeń nowych technologii, specjalista w zakresie projektowania regulacji i rozwiązań związanych z zarządzaniem własnością intelektualną na uczelniach.

CoWinners Sp. z o.o. specjalistyczna firma doradcza zajmująca się konsultingiem komercjalizacji wyników badań oraz procedur i procesów z tym związanych.

Przeczytaj również

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło

Ważne wydarzenia i terminy

 

Aktualności

Propozycje zwiększenia roli spółek celowych

Nowe propozycje ustwodawcy zmierzają do poszerzenia zakresu zadań spółek celowych oraz do zwiększenia znaczenia tego typu...

więcej
Najnowsze interpretacje organów podatkowych w zakresie ulgi badawczo-rozwojowej

Interpretacja poszczególnych przepisów ulgi badawczo-rozwojowej może sprawiać podatnikom pewne trudności.

więcej

Publikacje dla praktyków

thumbImage
Polityka rachunkowości w ramach komercjalizacji B+R
Egzemplarz bezpłatny