Narodowe Centrum Badań i Rozwoju

Aktualności

Artykuł Zmiany mogące mieć wpływ na praktykę komercjalizacji B+R w 2018 roku

Zmiany mogące mieć wpływ na praktykę komercjalizacji B+R w 2018 roku

Warte odnotowania zmiany mogące mieć wpływ na praktykę komercjalizacji przyniesie ustawa o jawności, której projekt podlega w tej chwili (listopad 2017) konsultacjom. Słuszne założenia dotyczące transparentności transakcji związanych z sektorem finansów publicznych mogą mieć również wpływ na procesy komercjalizacyjne i to nie tylko w państwowych jednostkach naukowych i badawczych, ale również w podmiotach od nich zależnych tj. spółki celowe, czy tworzone przez nie spółki kapitałowe typu spin-off. Dotyczyć to może zarówno ewentualnego konfliktu interesów jak i konsekwencji rozszerzenia obowiązku przedstawiania jawnych oświadczeń majątkowych.

Przykładowo art.  2 ust. 1 pkt 13 projektu ustawy o jawności wprowadza pojęcie tzw. spółki zobowiązanej. Jest to spółka prawa handlowego, w której udział państwowej osoby prawnej (np. uczelni lub instytutu) stanowi co najmniej 10% kapitału zakładowego lub 10% liczby akcji w tej spółce lub państwowa osoba prawna posiada decydujący wpływ na działalność spółki zobowiązanej w rozumieniu art. 2 pkt 3 ustawy z dnia 22 września 2006 r. o przejrzystości stosunków finansowych pomiędzy organami publicznymi a przedsiębiorcami publicznymi oraz o przejrzystości finansowej niektórych przedsiębiorstw (Dz. U. Nr 191, poz. 1411, z późn. zm.).

Przypomnieć należy, że „decydujący wpływ” może polegać na dysponowaniu większością głosów w organach przedsiębiorcy (zależnego), także na podstawie porozumień z innymi podmiotami lub uprawnieniu do powoływania lub odwoływania większości członków organów przedsiębiorcy zależnego, także na podstawie porozumień z innymi podmiotami lub sytuacji, w której więcej niż połowa członków zarządu drugiego przedsiębiorcy (zależnego) jest jednocześnie członkami zarządu, prokurentami lub osobami pełniącymi funkcje kierownicze pierwszego przedsiębiorcy bądź innego przedsiębiorcy pozostającego z tym pierwszym w stosunku zależności, lub zdolności do decydowania w inny sposób o kierunkach działalności przedsiębiorcy (zależnego), w szczególności na podstawie umowy przewidującej zarządzanie tym przedsiębiorcą. Te zapisy wskazują, że ustawa o jawności może dotyczyć zarówno osób decyzyjnych w spółkach celowych utworzonych przez jednostki naukowe i badawcze w celu komercjalizacji wyników badań, jak i osób decyzyjnych w spółkach zależnych od państwowych jednostek naukowych (np. spółkach typu spin-off), nawet jeżeli taka jednostka nie posiada bezpośrednio co najmniej 10% udziałów czy akcji takiej spółki, a jedynie wpływ na działalność takiej spółki, np. zdefiniowany w ramach praw korporacyjnych w umowie inwestycyjnej.

Istotne znaczenie dla sprawnego przebiegu procesów komercjalizacji mogą mieć zwłaszcza regulacje zawarte w projekcie  ustawy o jawności, które dotyczą:

·  usuwania źródeł potencjalnego konfliktu interesów w związku z piastowaniem różnych funkcji przez osoby decyzyjne oraz

·  obowiązku składania oświadczenia majątkowego.

Zgodnie z art. 38 i 39 projektu ustawy o jawności osoby pełniące w spółce zobowiązanej odpłatne funkcje: prezesa, wiceprezesa lub członka zarządu nie mogą jednocześnie być członkami organów zarządzających lub kontrolnych innych spółek prawa handlowego, zarządzającego lub kontrolnego spółdzielni, z wyjątkiem rady nadzorczej spółdzielni mieszkaniowej, zarządzającego stowarzyszenia lub fundacji posiadających możliwość prowadzenia bądź prowadzących działalność gospodarczą, być zatrudniona lub wykonywać w spółce prawa handlowego lub na jej rzecz jakichkolwiek odpłatnych zajęć, posiadać w spółce prawa handlowego więcej niż 10% akcji lub udziałów albo akcje lub udziały przedstawiające więcej niż 10% kapitału zakładowego - w każdej z tych spółek oraz prowadzić działalności gospodarczej na własny rachunek lub wspólnie z innymi osobami w osobowej spółce prawa handlowego, a także zarządzać taką działalnością lub być przedstawicielem lub pełnomocnikiem w prowadzeniu takiej działalności; nie dotyczy to działalności wytwórczej w rolnictwie w zakresie produkcji roślinnej i zwierzęcej, w formie i zakresie gospodarstwa rodzinnego. Wyjątek stanowi sytuacja, w której osoby pełnią funkcje w organach spółki zobowiązanej nie pobierając za nie wynagrodzenia (art. 40 pkt. 18).

W praktyce przyjęcie tego typu zapisów może spowodować trudności z monitorowaniem realizacji już podpisanych umów o komercjalizacji i umów inwestycyjnych, choćby przez fakt, iż  członkowie zarządu spółek celowych nie będą mogli być np. członkami rad nadzorczych niektórych spółek spin-off (jeżeli te będą również uznane za spółki zobowiązane).

Drugą istotną konsekwencją wejścia w życie przepisów ustawy o jawności jest wspomniany już rozbudowany obowiązek składania jawnych oświadczeń majątkowych. W przypadku spółek zobowiązanych (a więc np. spółek celowych utworzonych przez państwowe jednostki naukowe i badawcze lub niektórych spółek typu spin-off) ten obowiązek dotyczyć będzie między innymi członków organów zarządzających, członków organów nadzoru i kontroli (np. rad nadzorczych), prokurentów, likwidatorów spółki oraz głównego księgowego w takiej spółce (art. 49 pkt. 97 projektu ustawy o jawności).

Zgodnie z art. 59-61 oświadczenie majątkowe jest oświadczeniem jawnym, w przypadku spółki zobowiązanej publikowanym na jej stronie internetowej lub stronie jednostki organizacyjnej zapewniających obsługę organu lub stronie osoby uprawnionej do odebrania oświadczenia majątkowego. Składa się je (art. 53) po objęciu stanowiska, następnie raz do roku i po zakończeniu zajmowania stanowiska.

Przyjęcie tego typu zapisów oznaczać będzie, że bardzo szczegółowe oświadczenia kilkuset tysięcy osób staną się publicznie dostępne w Internecie. W praktyce może to skutkować presją inwestorów, wywieraną na państwowe jednostki naukowe i badawcze, aby rezygnowały z zapisów dotyczących możliwości posiadania wpływu na działalność spółek typu spin-off albo zmniejszyły udziały w takich spółkach, tak aby nie były one uznawane za spółki zobowiązane. W konsekwencji uczelnie mogą stracić możliwości kontroli nad komercjalizacją wypracowanych dóbr intelektualnych.

Przytoczone powyżej przykłady wskazują na pewne konsekwencje projektowanych zmian ustawowych. Mimo, że wiele z tych zmian jest, jako całość, jest bardzo korzystnych, wskazane zapisy wymagają jeszcze dalszych prac legislacyjnych.

Niniejsze opracowanie ma jedynie charakter informacyjny i niewiążący - nie stanowi ono porady, opinii ani wyjaśnienia z zakresu doradztwa prawnego czy biznesowego. Przed podjęciem jakichkolwiek decyzji lub działań, konieczna jest każdorazowa indywidualna analiza stanu faktycznego i niezbędna analiza wszystkich uwarunkowań. Autorzy nie ponoszą jakiejkolwiek odpowiedzialności za działania podmiotów podjęte na podstawie niniejszego opracowania.

Dorota Krzewińska – Partner Zarządzający CoWinners Sp. z o.o., specjalizuje się w analizach potencjału rynkowego dóbr intelektualnych oraz analizie uwarunkowań niezbędnych do przygotowywania wycen nowych technologii, przygotowuje również scenariusze i strategie komercjalizacji, posiada doświadczenie regionalnego brokera technologicznego oraz koordynatora projektów wspierających instytucje otoczenia biznesu.

Piotr Gabriel – radca prawny, stały konsultant firmy CoWinners Sp. z o.o., koordynator zespołu radców prawnych Uniwersytetu Ekonomicznego w Poznaniu, specjalista w zakresie prawa autorskiego, prawa zamówień publicznych, prawa finansów publicznych, autor wielu regulacji wewnętrznych z zakresu zarządzania własnością intelektualną stosowanych w jednostkach badawczych,  praktyk z wieloletnim doświadczeniem.

Zbigniew Krzewiński – doktor nauk ekonomicznych, główny konsultant firmy CoWinners Sp. z o.o., ekspert Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Fundacji na rzecz Nauki Polskiej oraz Narodowego Centrum Badań i Rozwoju, doradca w szeregu projektach z zakresu komercjalizacji i wdrożeń nowych technologii, specjalista w zakresie projektowania regulacji i rozwiązań związanych z zarządzaniem własnością intelektualną na uczelniach.

Poir

Publikacja współfinansowana ze środków Unii Europejskiej z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Programu Operacyjnego Inteligentny Rozwój

Przeczytaj również

Tagi:

Treść jest dostępna dla zalogowanych użytkowników.
 
 
 
Nie posiadasz jeszcze konta?
Kliknij tu, aby się zarejestrować
 
Nie pamiętasz hasła?
Kliknij, aby ustanowić nowe hasło

Ważne wydarzenia i terminy

 

Aktualności

Mniej środków na nanotechnologię

Jak wynika z raportu GUS, działalność nanotechnologiczną prowadzi w Polsce 107 przedsiębiorstw, tj. o 5,9% więcej niż w roku...

więcej
Mniej wniosków o uzyskanie patentu w 2017 r.

Polska na 15. miejscu na świecie pod względem liczby przyznanych patentów. W ubiegłym roku było ich ponad 3 tys.

więcej

Publikacje dla praktyków

thumbImage
Polityka rachunkowości w ramach komercjalizacji B+R
Egzemplarz bezpłatny